The Compendium of Suśruta 36.4
Bhānumatī 36.4
- Language
- Sanskrit
36.4
atra ca sāmānyalakṣaṇataḥ, tathā'ṅgapratyaṅgapramāṇataḥ, tathā sārataścāyuḥ parīkṣyaṃ; tena sāmānyāyurlakṣaṇānyāha — tatra mahetyādi | atra mahaddīrgha-vistīrṇa-hrasva-gambhīra-śabdāḥ pratyekaṃ yathottaramabhisaṃbadhyante | mahattvaṃ ca lalāṭādīnāmatravakṣyamāṇapraśastapramāṇatā tato yatkiṃcidādhikyaṃ vā | prekṣaṇaṃ cakṣuḥ | bhruvoḥ stanayoścāntaraṃ jñeyam | hrasvatvaṃ ca jaṅghādau hīnapramāṇatayā vakṣyamāṇālyāyuṣṭāpavādakaṃ jñeyam | gambhīratvaṃ sattvasya vyasane cābhyudaye cākṣobhyatā, svarasya ca gambhīradeśotthitatvamiva gambhīratā, nābhestu nimnatvameva | kiṃciduccaniviḍastanam | upacitā māṃsalā mahāntastathā lomaśā lomayuktāḥ karṇapārśvasaṃbhavā mastikā yasya sa tathā, karṇasya pārśvamastakau lomaśau mahāntāvityanye, anye tu romopacitakarṇaṃ tathā pārśvamastiṣkaśabdaṃ mastakasthāne paṭhitvā vyākhyānayanti, te ca cūḍāsthāne āvarttadvayaṃ mastiṣkaṃ vadanti | "mastiṣkaśabdo grīvāpaścādbhāge māṃsale vartate” ityanye | snātānukṣiptamānupūrvyā paścādviśuṣyamāṇaśarīrahṛdayamiti snātaṃ vā anuliptaṃ vā yathā ānupūrvyā salilaṃ vā anulepanaṃ vā śarīre lagnaṃ tathaiva viśuṣyamāṇaśarīraṃ paścācca viśuṣyamāṇahṛdayamityarthaḥ | alpāyuṣastathā madhyāyuṣo lakṣaṇamatidiśannāha—ebhirityādi | atra cālpāyuṣṭvaṃ pañcaviṃśativarṣamānatvaṃ, tathā madhyāyuṣṭuṃ saptativarṣamānatvama-grevakṣyamāṇamadhyāyuṣastathā'lpāyuṣastathaiva mānanirdeśādbhavati |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit