Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 45.12

Bhānumatī 45.12

Language
Sanskrit

45.12

saṃprati rasādīnāṃ parasparasaṅgaṃ saṃkhyayā nirdiśannāha— tatraiṣāmityādi | pañcadaśa dvikā ityādi | rasabhedādhyāye svayamevācāryastriṣaṣṭirasabhedān paṭhiṣyati, tadavalokya gaṇanīyaṃ; vistarabhayādiha na likhyate; carakapaṭhitāṃstu dvikādisaṃgrahaślokāḥ yathā-“svāduramlādibhiryogaṃ śeṣairamlādayaḥ pṛthak | yānti pañcadaśaitāni dravyāṇi dvirasāni tu | pṛthagamlādiyuktasya yogaḥ śeṣaiḥ pṛthagbhavet | madhurasya tathā'mlasya madhurasya kaṭostathā || trirasāni yathāsaṃkhyaṃ dravyāṇyuktāni viṃśatiḥ | vakṣyante ca catuṣkeṇa dravyāṇi daśapañca ca || svādvamlau sahitau yogaṃ lavaṇādyaiḥ pṛthaggatau || yogaṃ śeṣaiḥ pṛthagyātaḥ catuṣkarasasaṃkhyayā | sahitau svādulavaṇau tadvat kaṭvādibhiḥ pṛthak || yuktau śeṣaiḥ pṛthagyogaṃ yātaḥ svādūpaṇau tathā | kaṭvādyairamlalavaṇau saṃyuktau sahitau pṛthak | yātaḥ śeṣaiḥ pṛthagyogaṃ śeṣairamlakaṭṭa tathā | yujyate tu kaṣāyeṇa satiktau lavaṇoṣaṇau | ṣaṭ tu pañcarasānyāhurekaikasyāpavarjanāt ||
ṣaṭ caivaikarasāni syurekaṃ ṣaḍrasameva ca” (ca. sū. a. 26) iti | teṣāṃ prayojanamanyatreti rasabhedādhyāye | “ekaikenānugamanaṃ bhāgaśo yadudīritam | doṣāṇāṃ tatra matimān triṣaṣṭiṃ tu prayojayet” (u. taṃ. a. 63) iti | dvipaṣṭidoṣabhede yathāyogyatayā dvi(tri)ṣaṣṭirasabhedā uktāḥ; susthe tu ṣaṭ samuditā rasā iti |