Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 59.42

Bhānumatī 59.42

Language
Sanskrit

59.42

vraṇapathyatvasāmānyāt tilānantaraṃ yavānāha-yava ityādi | himaśceti cakāro bhinnakramaḥ kaṣāyaścetyatra jñeyaḥ | tenālpakaṣāyarasatā ca carake sakaṣāyabhāṣayoktā gṛhītā bhavati | kaṭuvipākatvaṃ carakoktaguruguṇasyāpi dravyasya prabhāvakṛtam | uktaṃ hi carake “rūkṣaḥ śīto guruśca” (ca. sū. a. 27) iti | anye nyāyabhīravaśvarake''guruḥ' ityakārapraśleṣaṃ varṇayanti | vraṇeṣu pathyastilavaditi yathā tilo vraṇālepe tathā'yamapyālepe pathya ityarthaḥ | kiṃvā hitāhitīye vraṇahitavarge yavasya pāṭhāt sarvathā vraṇahitatvamasya, tilavadityanena mādhuryādityādinā yat tridoṣaviṣayatvaṃ tilasya tadiha tu hetuṃ vinā'tidiśyate | bahuvātavarcā iti kukṣau vātakartṛtvena jñeyaṃ; tena medomaruttūddharaṇa ityanenoktavātahantṛtvaṃ na virudhyate | kiṃvā medovṛto marut, tena medovṛta eva vāyau yavo hitaḥ; nirāvaraṇe tu rūkṣakaṣāyaśītakaṭupākatayā kāraṇabhūta eva | ebhirguṇairityādinā atiyavaguṇānāha | atiyavāḥ niḥśūkakṛṣṇaruṇayavāḥ | ye tu paṭhanti ‘yavebhyo'pi yavānaśeṣān' iti, tanmate atiyavayavakādayaḥ śeṣaśabdavācyāḥ | yavakā niḥśūkāḥ svalpāḥ |
-

Linked texts (1)