The Compendium of Suśruta 59.40
Bhānumatī 59.40
- Language
- Sanskrit
59.40
śamīdhānyānāmevāparāṇi samānaguṇānyāha— māṣa ityādi | atra vṛṣyatvamabhidhāyāpi śukrāvahatvaṃ śukrasrutivṛddhikaravṛṣyatvopadarśanārtham | yaduktaṃ carake—“śukrasrutikaraṃ kiṃcit kiṃcicchukravivardhanam | srutivṛddhikaraṃ kiṃcit trividhaṃ vṛṣyamucyate” ( ca. ci. a. 2 ) iti | kecit ‘pittakaphāvahāśca’ iti paṭhanti | kaṣāyabhāvādityādinā alasāndraguṇaḥ | ātmaguptāphalamiti śūkaśimbīphalam | kākāṇḍaphalamiti śūkaśimbīsadṛśaśimbaphalam | araṇyamāṣaḥ svayameva vanabhūto māṣaḥ | ānāhetyādinā vanyakulatthaguṇaḥ | gudakīlamarśaḥ | īṣadityādinā tilaguṇaḥ | vraṇālepane pathya iti vraṇeṣu lepane pathyaḥ, tenābhyavahāreṣvapathya eva | tathā hi vraṇaviruddhavargoddeśe navadhānyādau tilaḥ paṭhitaḥ | ye'pi ‘snigdho vraṇe sarvata eva pathyaḥ’ ityādi paṭhanti, tanmate'pi bahirālepanenaiva sarvatra vātakṛte pittakṛte kaphakṛte ca pathya iti jñeyam | yadvakṣyati“mādhuryācca tathaivoṣṇyāt snehāccānilanāśanaḥ | kaṣāyabhāvānmādhuryāttiktatvāccāpi pittanut || auṣṇyāt kaṣāyabhāvācca tiktatvācca kaphe hitaḥ” ( ci. a. 1 ) iti | atra ca madhurapākatvamabhidhāyāpi guruśceti vacanaṃ sahajaguruguṇadarśakam | asita iti kṛṣṇaḥ | sita iti śvetaḥ || 34-40 ||
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit