Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 6.15

Bhānumatī 6.15

Language
Sanskrit

6.15

idānīṃ yathoktānāmṛtūnāmavyāpanānāṃ sahetukaṃ kāryāntaramāha—tatrāvyāpanneṣvityādi | oṣadhaya iha sarvāhārīdravyāṇi | prāṇaśabdenātrāgnisomādayo grāhyāḥ, balaṃ śaktiḥ, vīryaṃ mānasaṃ balamutsāhasaṃjñakam, ojaḥ saptadhātusāraṃ; kiṃvā prāṇaḥ śaktiḥ, balamupacayaḥ | nanu, avyāpanneṣvṛtuṣvavyāpannā oṣadhaya āpaśca doṣacayādikartṛtayoktāḥ, tā eva kathaṃ prāṇādihetavo bhavanti ? doṣajanakaṃ hi prāṇādyupaghātakaṃ bhavati | maivaṃ, tāsāmavyāpannatveneha prāṇādijanakatvaṃ, yattu doṣacayahetutvaṃ tatkālasvabhāvāhitāmlamadhurādiguṇotkarṣādbhavadapi prāṇādijanitasāmyatādirūpaṃ vyāhanti duṣṭaitvāt; yathā—āhārasya śarīrapuṣṭyādijanakatvaṃ ca bhavati, apratikriyāyāṃ śarīropaghātakamalamūtrādihetutvaṃ ca bhavati, tadvadetadapi jñeyam |
bhānumatyākhyayā sahitaṃ avyāpannartuūlānāmoṣadhīnāmapāṃ cāvyāpadamabhidhāya tāsāṃ vyāpadaḥ sahetukāḥ prāha— tāsāṃ punarityādi | adṛṣṭakāritvameva vivṛṇoti-śītoṣṇetyādi | adṛṣṭakāritaśītoṣṇādivaiparītyena śītādyātmakānāmṛtūnāmayoga tiyogamithyāyogalakṣaṇā vyāpado'bhimatāḥ | etadeva cādhyāyānte vakṣyati - svaguṇairatiyukteṣvityādinā | purāṇābhiriti avyāpannartusamayodgatābhiḥ |

Linked texts (1)