The Compendium of Suśruta 8.6.1
Bhānumatī 8.6.1
- Language
- Sanskrit
8.6.1
saṃkṣepeṇa śastrākāraṃ darśayannāha-teṣāmityādi | nāmabhiriti anugatārthairnāmabhiḥ, tadyathā-utpalapatrākṛtyādinā utpalapatramityādināmārthānugamaḥ | prāyeṇeti vacanādāgamametattamramāgamāntaraṃ ca samānatantraṃ śastrākārābhidhāyakaṃ darśayati | śastrāṇāṃ pramāṇamāha-nakhavardhanītyādi | vardhanī chedanī; 'vṛdhu' chedane, ityasmāt sādhyam | sūcyo vakṣyanta ityaṣṭavidhaśastrakarmādhyāye dvyaṅgulādimānena vakṣyante | śeṣāṇi ṣaḍaṅgulānīti atra prāyaḥśabdo'dhyāhāryaḥ; tena tantrāntaroktakarapatrādimānabhedo'numata iti vadanti | kiṃtu etattantrābhihitaṃ śeṣāṇāṃ ṣaḍaṅgalatvaṃ sākṣāduktatvādevābādhanīyaṃ tāvadbhavati, tantrāntaroktamānabhedo'pi kacidavayavaviśeṣe'pi bhavatīti yuktam | atra tantrāntarāṇi samudāyārthamarthaviśeṣapratītyarthaṃ ca likhyante | yathā maṇḍalāgre bhojaḥ- "dve maṇḍalāgre ye prokte ekaṃ vṛttamukhaṃ tayoḥ | tīkṣṇadhāraṃ dṛḍhaṃ kāryamekaṃ tacca kṣurākṛti"-iti; tathā bhālukiḥ- "yadagre maṇḍalaṃ vṛttaṃ kṣurasaṃsthānameva ca | maṇḍalāgraṃ vijānīyāt pramāṇe tu ṣaḍaṅgulam" iti | karapatre tantrāntaraṃ "dvādaśāṅguladīrghaṃ syāttanu cācittakaṇṭakam | karapatraṃ vijānīyādvipakṣākṛtimānataḥ"iti | vṛddhyā lakṣitaṃ patramasyeti vṛddhipatram | atra tantrāntaraṃ - "saptāṅgulaṃ pramāṇena vṛddhipatraṃ dvilakṣaṇam | añcitaṃ vā''yatāgraṃ ca kārayet kuśalo bhiṣak || saptāṅgulaṃ, vibhajyaitat pramāṇaṃ vṛddhipatrayoḥ | ardhamekādhikaṃ vṛntaṃ phalaṃ triṣu ca kārayet" iti;
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit