The Compendium of Suśruta 2.27
Nibandhasaṅgraha 2.27
- Language
- Sanskrit
2.27
vyādhīn nirdiśya cikitsāṃ nirdeṣṭumāha-teṣāmityādi | teṣā vyādhīnām | samyak śodhayatīti saṃśodhanaṃ, tadvividhaṃvahirāśrayamabhyantarāśrayaṃ ca | tatra bahirāśrayaṃ śastrakṣārāgnipralepādaya, abhyantarāśrayaṃ catu prakāra-vamanaṃ, virecanaṃ, āsthāpanaṃ, śoṇitamokṣaṇaṃ ca, anye tu śoṇitamokṣaṇamityatra śirovirecanaṃ manyante | yat kiṃcit pītalīḍhādikamanihṛtya doṣaṃ śamayati tat saṃśamanaṃ, yaduktaṃ, - "na śodhayati yaddoṣān samānnodīrayatyapi | samīkaroti kruddhāśca tat saṃśamanamucyate-" iti | tadapi dvividha bāhyamābhyantara ca | tatra bāhyamālepapariṣekāvagāhābhyaṅgaśirobasti kavalagrahaṇadūrṣādikaṃ, ābhyantara tu pācanalekhanabṛṃhaṇarasāyanavājīkaraṇaviṣapraśamanādikam | āhāra
turvidha , peyalehyādyabhakṣyabhedāt; sa punardvividha -doṣapraśamano, vyādhipraśamana, svasthavṛttikaraśceti | doṣapraśamanatvāt saṃśamanagrahaṇenaiva āhāre labdhe pṛthakkaraṇaṃ saṃśodhanādiṣvāhārasya prādhānyasūcanārtha; athavā svasthe puruṣe doṣavyādhipraśamābhāvādāhārasya pṛthaggrahaṇam | ācāra kāyavāṅmānasa karma; tatrollaṃghaṇānvakṣepaṇādikaṃ kāyikaṃ karma, pāṭhasvādhyāyādi vācikaṃ, dhyeyacintyasakalpādi mānasam | samyakprayuktā iti āyurādīn vīkṣya prayuktā |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit