Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 3.3

Nibandhasaṅgraha 3.3

Language
Sanskrit

3.3

brāhmaṇakṣatriyavaiśyānāmityādi | brāhmaṇādiṣu madhye anyatamamekatamaṃ, anvayādiyuktaṃ; tatra, anvaya āyurvedādhyāyikulaṃ, anye vaṃśaśuddhimāhuḥ; vayaḥ atra bālyaṃ tāruṇyaṃ vā; śīlaṃ śāstrārthānusāriṇo'viparītasvabhāvaḥ; śaurya śūratvaṃ, sarvatrāviṣāditā; śaucaṃ śucitā, tacca dvividhaṃ bāhyamābhyantaraṃ ca, tatra bāhyaṃ snānādikaṃ, ābhyantaraṃ manaḥśuddhiḥ; ācāraḥ kuladeśādyanugataṃ laukikaṃ vidhānaṃ, anye tu kāyavāṅmanasikaṃ śubhavyāpāralakṣaṇaṃ trividhamāhuḥ, śrutismṛtivihitānuṣṭhānamityeke, vinayaḥ indriyavaśitvaṃ, śaktiḥ utsāhaśaktiḥ, balaṃ kriyānirvartanakṣamatā; anye śaktibalayorviparyayamāhu, medhā granthākarṣaṇasāmarthyaṃ, dhṛtiḥ manaḥsatuṣṭi, anye niyamātmikā buddhirityāhu', smṛtiḥ pūrvātubhūtasya smaraṇaṃ, arthadhāraṇaśaktirityanye, matiḥ anāgatādyauddeśaḥ, trikālaviṣayā buddhirityanye; pratipattiḥ arthāvavodhaprāgalbhyamanuṣṭhānaṃ vā, tanujihvauṣṭhadantāgramiti tanuśabdo jihvādibhiḥ pratyekaṃ saṃbadhyate, 'tanujihvoṣṭhadantaṃ' ityeke paṭhanti; prasannacittavākceṣṭamiti prasannaśabdo'pi cittādibhiḥ saha pratyekaṃ saṃbadhyate, ceṣṭā kāyaparispandaḥ; kleśasahaṃ duḥkhasahaṃ; upanayet dīkṣeta | ata iti ataḥ evaguṇaviśiṣṭācchiṣyāt, viparītaguṇaṃ visadṛśaguṇaṃ, nopanayenna dīkṣet | anvayādiyukta śiṣyamupanayedityukte guṇahīnasya niṣedhe siddhe punarginaṣedhavacanaṃ niyamārthaṃ, tena viparītaguṇaṃ nopanayedeva |

Linked texts (1)