The Compendium of Suśruta 53.3
Nibandhasaṅgraha 53.3
- Language
- Sanskrit
53.3
atha śiṣyo guruṃ prati praśnaṃ kurvannāha, - dhanvantarimityādi | abhivādya namaskṛtya, uvāca uktavān | kimuktavānityāha, - prāgabhihita ityādi | mūlaṃ kāraṇam | sa iti āhāraḥ | nimitte ceti cakārādindriyārthāḥ kālo vihāraśceti trayaṃ samuccīyate | doṣāṇāmityupalakṣaṇaṃ, tena doṣadhātvādīnāmityarthaḥ | āhārasya sarvāpekṣaṇīyatāmāha, - brahmāderityādi | sthitiravasthānaṃ, utpattirjanma, vināśaḥ pralayaḥ; utpattiheturapi samyagupayogāt pradhānadhātūtpatteḥ, vināśahetuśca mithyopayogāt; devānā sthitirūpeṇa, jarāyujānā sthityutpattivināśānāṃ trayāṇāmapi hetu, dhyānāhāratve'pi brahmāderyogādidvāreṇa tṛptisaṃbhavādamṛtaprāśārthamāhāraḥ | sthitihetutāmeva vivṛṇvannāha, - āhārādevetyādi | abhivṛddhiḥ śarīrasya | balamutsāhopacayalakṣaṇam | ārogyaṃ svāsthyalakṣaṇam | varṇo gaurādi | indriyāṇāṃ prasāda svasvaviṣayagrahaṇasāmarthyam | vaiṣamyamanyathopayoga | asvāsthya doṣādivaiṣamyam | tasya cāturvidhyamāha, - aśitaityādi, aśitaṃ bhojyamodanādi, pītaṃ peyaṃ kṣīrādi, līḍhaṃ lehyaṃ madhvādi, khāditaṃ bhakṣya modakādi | nānādravyātmakasyeti bahuvidhapṛthivyādidravyārabdhasya | anekavidhavikalpasya anekavidhā maṇḍapeyāvilepībhaktādayo vikalpāḥ prakārā yasya sa tathā | anekavidhaprabhāvasya nānāprakāraśaktikasya | na hīti hi yasmādarthe| anavabuddhasvabhāvā āhārasyājñātasvarūpāḥ| bhiṣajo vaidyā. | me mametyarthaḥ | bhagavāniti dhanvantariṃ prati pūjāvacanam | uktaramāha, - ityukta iti | - ukta pūrvoktavacane preritaḥ | provāca uktavān | atheti maṅgale | khalu vākyālaṅkāre |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit