Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 53.4

Nibandhasaṅgraha 53.4

Language
Sanskrit

53.4

tatretyādi | lohitaśālī raktaśāliḥ; kalamo'ntarvedyāṃ kalaviriti loke; kardamaka iti sātiśaye paṅke niṣpadyata iti kardamako lokato'vagantavyaḥ, pāṇḍuka iti pāṇḍutuṣa. pāṇḍuśūkaśca pāṇḍukaḥ; sugandhako deśaśāliḥ pāñcāle; śakunāhṛta uttarakuroḥ sakāśāddhaṃsairānīta', avantyāṃ nagaryāṃ sa eva va(ca)kranāmnā prasiddha, magadhadeśe tu 'pāśaka' iti, vṛddhavaidyāstu “dvīpāntarāt samānīto garuḍena mahātmanā | śakunāhṛtaḥ sa śāliḥ syādrudraṣṭāparanāmaka" ityāhuḥ; puṣpāṇīva sugandhāni sukumārāṇyaṇḍāni taṇḍulāni yasya saḥ puṣpapāṇḍako lokato'vagantavyaḥ; puṇḍarīkaṃ śvetapadmaṃ tatsadṛśaḥ saukumāryavarṇasaurabhairyāḥ saḥ puṇḍarīko devabhraṣṭādeva bahupoṣakanāmā; mahātaṇḍulako mahāśāli ; śītādvibhetītyevaṃ śītabhīruko lokādavagantavyaḥ; rodhrapuṣpākārā. śūkā yasya sa rodhrapuṣpakaḥ; dīrghāḥ śūkā yasya sa dīrghaśūkaḥ; kāñcanaka svarṇaśāliḥ; mahiṣakūko madhyadeśe tilayāsīti prasiddhaḥ; hāyanakaḥ 'śaṅkhavāka' iti loke, jejjaṭastu poṭakapuccha ityāha; dūṣaka mahādūṣakau lokādavagantavyau | prabhṛtigrahaṇādyavakanaiṣadhādaya | śālaya iti akaṇḍitaśukā haimantāḥ; anye tu kaṇḍitaśūkā akaṇḍitaśūkāśca haimantā śālaya', graiṣmāḥ ṣaṣṭikā', prāyeṇa garbhapākāḥ, ṣaṣṭikā. ityanye; vārṣikāstu vrīhaya, kaṇḍitaśūkāstu vrīhaya ityanye | atra lohitaśālyādayasteṣu teṣu deśeṣu taistairnāmabhiḥ prasiddhāḥ; ekameva hi dravyaṃ nānādeśeṣu nānāśabdairabhidhīyate, yathā-vahvo'nna bhaktamāhuḥ, dākṣiṇātyāstu kūramiti; tatra dākṣiṇātyeṣu bhaktasañjñā nai (yai)va prasiddhā taditareṣu punaḥ kūrasajñeti, tasmāt śūkaśamīkudhānyāni nānādeśakūpovalebhyo jñeyāni, mṛgāstu nānādeśīyavyādhebhya', śākunikebhyaḥ pakṣiṇaḥ, kandamūlaphalāśibhyo vanecaratapasvibhyaḥ phandamūlaphalāni, śākāni tu bhrāmyāraṇyavāsibhya', kṛtānnāni tu sūdebhya, bheṣajadravyāṇi punaḥ kravyāṇi vaṇigbhya., akrayāṇi punarmūlādīni tāpasavanecarebhya iti |

Linked texts (1)