Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 59.8

Nibandhasaṅgraha 59.8

Language
Sanskrit

59.8

tasyetyādi | tasya suśrutasya | tat pūrvoktam | bhiṣajāṃvaro vaidyaśreṣṭho dhanvantari | gururiti kecitpaṭhanti | prāgravīt jagāda | eṣa vāyuriti sabandha , bhagavān samastaiśvaryaguṇayukta , aṇimādiguṇayukta ityartha | abhiśabdita kīrtita | svayaṃbhūtve hetutritayamāha, —svātantryādityādi | svātantryāditi svakarmaviṣaye nānyena preryata ityarthaṃ, nityabhāvāt nityasya hi kāraṇarahitatvena svātantryam, ataśca svayaṃbhūtvamityartha , sarvagatatvācceti yo hi sarvagata sa svayambhū, ākāśavat | cakārāt sūkṣmatvamapi paramāṇoriva svayaṃbhūtve hetu samuccīyate | kathaṃ punarasya sarvagatvaṃ yāvatā pārthivadravyamūrtiṣu vāyurnāstītyāha, —sarveṣāmityādi | sarveṣā sthāvarajaṅgamānā, sarvātmā kāryakāraṇamakatvena sarva(sva)rūpa, sarvaprayojanaheturiti kecit | sarvalokanamasrkata iti kuta ityāha, —sthityutpattivināśeṇvityādi | sthitiḥ jīvanam | avyakto'dṛśyamūrti | vyaktakarmā prakaṭakriya | śīta iti asyuktasya vāyorguṇo'yaṃ, saṃyukttastūṣṇo'pi | kharaḥ kharasparśa , karkoṭakaphalavat | tiryaggatistiryaggāmī | dviguṇa śabdasparśaguṇa | rajobahula iti triguṇatve'pyutkarṣaviśeṣadraja prabalatvamasya | acintyavīryo'cintyaśaktiḥ, sā cāsya śaktiḥ śarīre
doṣamūtrapurīṣādivibhāgo'vayavādisyānakā(ka)raṇaṃ doṣadhātumalasavāhanādiśca, śarīrāṅgahikṣu saṃcarato dharaṇīdhāraṇādiḥ | doṣāṇā netā doṣadhātumalānā preraka ityarthaḥ, anye tu vāyorapi vāyureva neteti bahuvacanaṃ samarthayanti | rogasamūharāḍiti rogasamūhe rogahetuvṛnde pittakapharaktādau rājate śobhate iti rogasamūharāṭ; na tu rāśabdo rājaparyāyaḥ, 'sa rogānīkarāṭ smṛta' ityanena saha virodhāpatteḥ | āśukārī śīghramalayakāritvāt | muhurmuhuḥ prakṛtibhūto'pi caratīti muhuścārī | pakvādhānagudāsya iti pakvāśayagudau sthānamasyetyarthaḥ |
-

Linked texts (1)