The Compendium of Suśruta 1.46: ṣaṭcatvāriṃśattamo+adhyāyaḥ /
Suśrutasaṃhitā 1.46
- Language
- Sanskrit
ṣaṭcatvāriṃśattamo+adhyāyaḥ /
1.46.1
athāto+annapānavidhimadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //
1.46.2
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //
1.46.3
dhanvantarimabhivādya suśruta uvāca prāgabhihitaḥ prāṇināṃ punarmūlamāhāro balavarṇaujasāṃ ca sa ṣaṭsu raseṣvāyattaḥ rasāḥ punardravyāśrayiṇaḥ dravyarasaguṇavīryavipākanimitte ca kṣayavṛddhī doṣāṇāṃ sāmyaṃ ca brahmāderapi ca lokasyāhāraḥ sthityutpattivināśahetuḥ āhārādevābhivṛddhirbalamārogyaṃ varṇendriyaprasādaśca tathā hyāhāravaiṣamyādasvāsthyaṃ tasyāśitapītalīḍhakhāditasya nānādravyātmakasyānekavidhavikalpasyānekavidhaprabhāvasya pṛthak pṛthagdravyarasaguṇavīryavipākaprabhāvakarmāṇīcchāmi jñātuṃ na hyanavabuddhasvabhāvā bhiṣajaḥ svasthānuvṛttiṃ roganigrahaṇaṃ ca kartuṃ samarthāḥ āhārāyattāśca sarvaprāṇino yasmāttasmādannapānavidhimupadiśatu me bhagavān ityuktaḥ provāca bhagavān dhanvantariḥ atha khalu vatsa suśruta yathāpraśnamucyamānamupadhārayasva //
1.46.4
tatra lohitaśālikalamakardamakapāṇḍukasugandhakaśakunāhṛtapuṣpāṇḍakapuṇḍarīkamahāśāliśītabhīrukarodhrapuṣpakadīrghaśūkakāñcanakamahiṣamahāśūkahāyanakadūṣakamahādūṣakaprabhṛtayaḥ śālayaḥ //
1.46.5
madhurā vīryataḥ śītā laghupākā balāvahāḥ /
1.46.5_2
pittaghnālpānilakaphāḥ snigdhā baddhālpavarcasaḥ //
1.46.6
teṣāṃ lohitakaḥ śreṣṭho doṣaghnaḥ śukramūtralaḥ /
1.46.6_2
cakṣuṣyo varṇabalakṛt svaryo hṛdyastṛṣāpahaḥ //
1.46.7
vraṇyo jvaraharaścaiva sarvadoṣaviṣāpahaḥ /
1.46.7_2
tasmādalpāntaraguṇāḥ kramaśaḥ śālayo+avarāḥ //
1.46.8
ṣaṣṭikakāṅgukamukundakapītakapramodakakākalakāsanapuṣpakamahāṣaṣṭikacūrṇakakuravakakedāraprabhṛtayaḥ ṣaṣṭikāḥ //
1.46.9
rase pāke ca madhurāḥ śamanā vātapittayoḥ /
1.46.9_2
śālīnāṃ ca guṇaistulyā bṛṃhaṇāḥ kaphaśukralāḥ //
1.46.10
ṣadṣtikaḥ pravarsteṣāṃ kaṣāyānuraso laghuḥ /
1.46.10_2
mṛduḥ snigdhastridoṣaghnaḥ sthairyakṛdvalavardhanaḥ //
1.46.11
vipāke madhuro grāhī tulyo lohitaśālibhiḥ /
1.46.11_2
śeṣāstvalpāntaraguṇāḥ ṣaṣṭikāḥ kramaśo guṇaiḥ //
1.46.12
kṛṣṇavrīhiśālāmukhajatumukhanandīmukhalāvākṣakatvaritakakukkuṭāṇḍakapārāvatakapāṭakaprabhṛtayo vrīhayaḥ //
1.46.13
kaṣāyamadhurāḥ pāke+amadhurā vīryato+ahimāḥ /
1.46.13_2
alpābhiṣyandinastulyāḥ ṣaṣṭikaribaddhavarcasaḥ //
1.46.14
kṛṣṇavrīhirvarasteṣāṃ kaṣāyānuraso laghuḥ /
1.46.14_2
tasmādalpāntaraguṇāḥ kramaśo vrīhayo+apare //
1.46.15
dagdhāyāmavanau jātāḥ śālayo laghupākinaḥ /
1.46.15_2
kaṣāyā baddhaviṇmūtrā rūkṣāḥ śleṣmāpakarṣaṇāḥ //
1.46.16
sthalajāḥ kaphapittaghnāḥ kaṣāyāḥ kaṭukānvayāḥ /
1.46.16_2
kiṃcitsatiktamadhurāḥ pavanānalavardhanāḥ //
1.46.17
kaidārā madhurā vṛṣyā balyāḥ pittanibarhaṇāḥ /
1.46.17_2
īṣatkaṣāyālpamalā guravaḥ kaphaśukralāḥ //
1.46.18
ropyātiropyā laghavaḥ śīghrapākā guṇottarāḥ /
1.46.18_2
adāhino doṣaharā balyā mūtravivardhanāḥ //
1.46.19
śālayaśchinnarūḍhā ye rūkṣāste baddhavarcasaḥ /
1.46.19_2
tiktāḥ kaṣāyāḥ pittaghnā laghupākāḥ kaphāpahāḥ //
1.46.20
vistareṇāyamuddiṣṭaḥ śālivargo hitāhitaḥ /
1.46.20_2
tadvat kudhānyamudgādimāṣādīnāṃ ca vakṣyate //
1.46.21
atha kudhānyavargaḥ / koradūṣakaśyāmākanīvāraśāntanuvarakoddālakapriyaṅgumadhūlikānāndīmukhīkuruvindagavedhukasarabarukatoda(?ya)parṇīmukundakaveṇuyavaprabhṛtayaḥ kudhānyaviśeṣāḥ //
1.46.22
uṣṇāḥ kaṣāyamadhurā rūkṣāḥ kaṭuvipākinaḥ /
1.46.22_2
śleṣamaghnā baddhanisyandā vātapittaprakopaṇāḥ //
1.46.23
kāṣayamadhurasteṣāṃ śītaḥ pittāpahaḥ smṛtaḥ /
1.46.23_2
kodravaśca sanīvāraḥ śyāmākaśca saśāntanuḥ //
1.46.24
kṛṣṇā raktāśca pītāśca śvetāścaiva priyaṅgavaḥ /
1.46.24_2
yathottaram pradhānāḥ syū rūkṣāḥ kaphaharāḥ smṛtāḥ //
1.46.25
madhūlī madhurā śītā snigdhā nandīmukhī tathā /
1.46.25_2
viśoṣī tatra bhūyiṣṭhaṃ varukaḥ samukundakaḥ //
1.46.26
rūkṣā veṇuyavā jñeyā vīryoṣṇāḥ kaṭupākinaḥ /
1.46.26_2
baddhamūtrāḥ kaphaharāḥ kaṣāyā vātakopanāḥ //
1.46.27
mudgavanamudgakalāyamakuṣṭhamasūramaṅgalyacaṇakasatīnatripuṭakahareṇvāḍhakīprabhṛtayo vaidalāḥ //
1.46.28
kaṣāyamadhurāḥ śītāḥ kaṭupākā marutkarāḥ /
1.46.28_2
baddhamūtrapurīṣāśca pittaśleṣmaharāstathā //
1.46.29
nātyarthaṃ vātalāsteṣu mudgā dṛṣṭiprasādanaḥ /
1.46.29_2
pradhānā haritāstatra vanyā mudgasamāḥ smṛtāḥ //
1.46.30
vipāke madhurāḥ proktā masūrā baddhavarcasaḥ /
1.46.30_2
makuṣṭhakāḥ kṛmikarāḥ kalāyāḥ pracurānilāḥ //
1.46.31
āḍhakī kaphapittaghnī nātivātaprakopaṇī /
1.46.31_2
vātalāḥ śītamadhurāḥ sakaṣāyā virūkṣaṇāḥ //
1.46.32
kaphaśoṇitapittaghnāścaṇakāḥ puṃstvanāśanāḥ /
1.46.32_2
ta eva ghṛtasaṃyuktāstridoṣaśamanāḥ param //
1.46.33
hareṇavaḥ satīnāśca vijñeyā baddhavarcasaḥ /
1.46.33_2
ṛte mudgamasūrābhyāmanye tvādhmānakārakāḥ //
1.46.34
māṣo gururbhinnapurīṣamūtraḥ snigdhoṣṇavṛṣyo madhuro+anilaghnaḥ /
1.46.34_2
santarpaṇaḥ stnayakaro viśeṣādbalapradaḥ śukrakaphāvahaśca //
1.46.35
kaṣāyabhāvānna purīṣabhedī na mūtralo naiva kaphasya kartā /
1.46.35_2
svādurvipāke madhuro+alasāndraḥ santarpaṇaḥ stanyarucipradaśca //
1.46.36
māṣaiḥ samānaṃ phalamātmaguptamuktaṃ ca kākāṇḍaphalaṃ tathaiva /
1.46.36_2
āraṇyamāṣā guṇataḥ pradiṣṭā rūkṣāḥ kaṣāyā avidāhinaśca //
1.46.37
uṣṇaḥ kulattho rasataḥ kaṣāyaḥ kaṭurvipāke kaphamārutaghnaḥ /
1.46.37_2
śukrāśmarīgulmaniṣūdanaśca sāṃgrāhikaḥ pīnasakāsahārī //
1.46.38
ānāhamedogudakīlahikkāśvāsāpahaḥ śoṇitapittakṛcca /
1.46.38_2
kaphasya hantā nayanāmayaghno viśeṣato vanyakulattha uktaḥ //
1.46.39
īṣatkaṣāyo madhuraḥ satiktaḥ sāṃgrāhikaḥ pittarakarastathoṣṇaḥ /
1.46.39_2
tilo vipāke madhuro baliṣṭhaḥ snigdho vraṇālepana eva pathyaḥ //
1.46.40
dantyo+agnimedhājanano+alpamūtrastvacyo+atha keśyo+anilahā guruśca /
1.46.40_2
tileṣu sarveṣvasitaḥ pradhāno madhyaḥ sito hīnatarāstathā+anye //
1.46.41
yavaḥ kaṣāyo madhuro himaśca kaṭurvipāke kaphapittahārī /
1.46.41_2
vraṇeṣu pathyastilavacca nityaṃ prabaddhamūtro bahuvātavarcāḥ //
1.46.42
sthairyāgnimedhāsvaravarṇakṛcca sapicchilaḥ sthūlavilekhanaśca /
1.46.42_2
medomaruttṛḍ{ṃ.-}haraṇo+atirūkṣaḥ prasādanaḥ śoṇitapittayośca //
1.46.43
ebhirguṇairhīnataraistu kiṃcidvidyādyavebhyo+atiyavānaśeṣaiḥ /
1.46.43_2
godhūma ukto madhuro guruśca balyaḥ sthiraḥ śukrarucipradaśca //
1.46.44
snigdho+atiśīto+anilapittahantā sandhānakṛt śleṣmakaraḥ saraśca /
1.46.44_2
rūkṣaḥ kaṣāyo viṣaśoṣaśukrabalāsadṛṣṭikṣayakṛdvidāhī //
1.46.45
kaṭurvipāke madhurastu śimbaḥ prabandhaviṇmārutapittalaśca /
1.46.45_2
sitāsitāḥ pītakaraktavarṇā bhavanti ye+anekavidhāstu śimbāḥ //
1.46.46
yathoditāste guṇataḥ pradhānā jñeyāḥ kaṭūṣṇā rasapākayośca /
1.46.46_2
sahādvayaṃ mūlakajāśca śimbāḥ kuśimbivallīprabhavāstu śimbāḥ //
1.46.47
jñeyā vipāke madhurā rase ca balapradāḥ pittanibarhaṇāśca /
1.46.47_2
vidāhavantaśca bhṛśaṃ virūkṣā viṣṭabhya jīryantyanilapradāśca //
1.46.48
rucipradāścaiva sudurjarāśca sarve smṛtā vaidalikāstu śimbāḥ /
1.46.48_2
kaṭurvipāke kaṭukaḥ kaphaghno vidāhibhāvādahitaḥ kusumbaḥ //
1.46.49
uṣṇā+atasī svādurasā+anilaghnī pittolbaṇā syāt kaṭukā vipāke /
1.46.49_2
pāke rase cāpi kaṭuḥ pradiṣṭaḥ siddhārthakaḥ śoṇitapittakopī /
1.46.49_3
tīkṣṇoṣṇarūkṣaḥ kaphamārutaghnastathāguṇaścāsitasarṣapo+api //
1.46.50
anārtavaṃ vyādhihatamaparyāgatameva ca /
1.46.50_2
abhūmijaṃ navaṃ cāpi na dhānyaṃ guṇavat smṛtam //
1.46.51
navaṃ dhānyamabhiṣyandi laghu saṃvatsaroṣitam /
1.46.51_2
vidāhi guru viṣṭambhi virūḍhaṃ dṛṣṭidūṣaṇam //
1.46.52
śālyādeḥ sarṣapāntasya vividhasyāsya bhāgaśaḥ /
1.46.52_2
kālapramāṇasaṃskāramātrāḥ saṃparikīrtitāḥ //
1.46.53
athordhvaṃ māṃsavargānupadekṣyāmaḥ //
1.46.53_2
tadyathā jaleśayā ānūpā grāmyāḥ kravyabhuja ekaśaphā jāṅgalāśceti ṣaṇmāṃsavargāḥ / eteṣāṃ vargāṇāmuttarottaraṃ pradhānatamāḥ / te punardvividhājāṅgalā ānūpāśceti / tatra jāṅgalavargo+aṣṭavidhaḥ / tadyathā jaṅghālā viṣkirāḥ pratudā guhāśayāḥ prasahāḥ parṇamṛgā bileśayā grāmyāśceti / teṣaṃ jaṅghālaviṣkirau pradhānatamau //
1.46.54
tāveṇahariṇarkṣakuraṅgakarālakṛtamālaśarabhaśvadaṃṣṭrāpṛṣatacāruṣkaramṛgamātṛkāprabhṛtayo jaṅghālā mṛgāḥ kaṣāyā madhurā laghavo vātapittaharāstīkṣṇā hṛdyā bastiśodhanāśca //
1.46.55
kaṣāyo madhuro hṛdyaḥ pittāsṛkkapharogahā /
1.46.55_2
saṃgrāhī rocano balyasteṣāmeṇo jvarāpahaḥ //
1.46.56
madhuro madhuraḥ pāke doṣaghno+analadīpanaḥ /
1.46.56_2
śītalo baddhaviṇmūtraḥ sugandhirhariṇo laghuḥ //
1.46.57
eṇaḥ kṛṣṇastayorjñeyo hariṇastāmra ucyate /
1.46.57_2
yo na kṛṣṇo na tāmraśca kuraṅgaḥ so+abhidhīyate //
1.46.58
śītā+asṛkpittaśamanī vijñeyā mṛgamātṛkā /
1.46.58_2
sannipātakṣayaśvāsakāsahikkārucipraṇut //
1.46.59
lāvatittirikapiñjalavartīravartikāvartakanaptṛkāvārtīkacakorakalaviṅkamayūrakrakaropacakrakukkuṭasāraṅgaśatapatrakutittirikuruvāhakayavālakaprabhṛtayastryāhalā viṣkirāḥ //
1.46.60
laghavaḥ śītamadhurāḥ kaṣāyā doṣanāśanāḥ /
1.46.60_2
saṃgrāhī dīpanaścaiva kaṣāyamadhuro laghuḥ /
1.46.60_3
lāvaḥ kaṭuvipākaśca sannipāte ca pūjitaḥ //
1.46.61
īṣadgurūṣṇamadhuro vṛṣyo medhāgnivardhanaḥ /
1.46.61_2
tittiriḥ sarvadoṣaghno grāhī varṇaprasādanaḥ //
1.46.62
raktapittaharaḥ śīto laghuścāpi kapiñjalaḥ /
1.46.62_2
kaphottheṣu ca rogeṣu mandavāte ca śasyate //
1.46.63
hikkāśvāsānilaharo viśeṣādgauratittiriḥ /
1.46.63_2
vātapittaharā vṛṣyā medhāgnibalavardhanāḥ //
1.46.64
laghavaḥ krakarā hṛdyāstathā caivopacakrakāḥ /
1.46.64_2
kaṣāyaḥ svādulavaṇastvacyaḥ keśyo+arucau hitaḥ //
1.46.65
mayūraḥ svaramedhāgnidṛkśrotrendiryadārḍhyakṛt /
1.46.65_2
snigdhoṣṇo+anilahā vṛṣyaḥ svedasvarabalāvahaḥ //
1.46.66
bṛṃhaṇaḥ kukkuṭo vanyastadvadgrāmyo gurustu saḥ /
1.46.66_2
vātarogakṣayavamīviṣamajvaranāśanaḥ //
1.46.67
kapotapārāvatabhṛṅgarājaparabhṛtakoyaṣṭikakuliṅgagṛhakuliṅgagokṣveḍakaḍiṇḍimāṇavakaśatapatrakamātṛnindakabhedāśiśukasārikāvalgulīgiriśālaṭvālaṭṭūṣakasugṛhākhañjarīṭahārītadātyūhaprabhṛtayaḥ pratudāḥ //
1.46.68
kaṣāyamadhurā rūkṣāḥ phalāhārā marutkarāḥ /
1.46.68_2
pittaśleṣmaharāḥ śītā baddhamūtrālpavarcasaḥ //
1.46.69
sarvadoṣakarasteṣāṃ bhedāśī maladūṣakaḥ /
1.46.69_2
kaṣāyasvādulavaṇo guruḥ kāṇakapotakaḥ //
1.46.70
raktapittapraśamanaḥ kaṣāyaviśado+api ca /
1.46.70_2
vipāke madhuraścāpi guruḥ pārāvataḥ smṛtaḥ //
1.46.71
kuliṅgo madhuraḥ snigdhaḥ kaphaśukravivardhanaḥ /
1.46.71_2
raktapittaharo veśmakuliṅgastvatiśukralaḥ //
1.46.72
siṃhavyāghravṛkatarakṣvṛkṣadvīpimārjāraśṛgālamṛgervārukaprabhṛtayo guhāśayāḥ //
1.46.73
madhurā guravaḥ snigdhā balyā mārutanāśanāḥ /
1.46.73_2
uṣṇavīryā hitā nityaṃ netraguhyavikāriṇām //
1.46.74
kākakaṅkakuraracāṣabhāsaśaśaghātyulūkacilliśyenagṛdhraprabhṛtayaḥ prasahāḥ //
1.46.75
ete siṃhādibhiḥ sarve samānā vāyasādayaḥ /
1.46.75_2
rasavīryavipākeṣu viśeṣācchoṣiṇe hitāḥ //
1.46.76
madgumūṣikavṛkṣaśāyikāvakuśapūtighāsavānaraprabhṛtayaḥ parṇamṛgāḥ //
1.46.77
madhurā guravo vṛṣyāścakṣuṣyāḥ śoṣiṇe hitāḥ /
1.46.77_2
sṛṣṭamūtrapurīṣāśca kāsārśaḥśvāsanāśanāḥ //
1.46.78
śvāvicchalyakagodhāśaśavṛṣadaṃśalopākalomaśakarṇakadalīmṛgapriyakājagarasarpamūṣikanakulamahābabhruprabhṛtayo vileśayāḥ //
1.46.79
varcomūtraṃ saṃhataṃ kuryurete vīrye coṣṇāḥ pūrvavat svādupākāḥ /
1.46.79_2
vātaṃ hanyuḥ śleṣmapitte ca kuryuḥ sngidhāḥ kāsaśvāsakārśyāpahāśca //
1.46.80
kaṣāyamadhurasteṣāṃ śaśaḥ pittakaphāpahaḥ /
1.46.80_2
nātiśītalavīryatvādvātasādhāraṇo mataḥ //
1.46.81
godhā vipāke madhurā kaṣāyakaṭukā smṛtā /
1.46.81_2
vātapittapraśamanī bṛṃhaṇī balavardhanī //
1.46.82
śalyakaḥ svādupittaghno laghuḥ śīto viṣāpahaḥ /
1.46.82_2
priyako mārute pathyo+ajagarastvarśasāṃ hitaḥ //
1.46.83
durnāmāniladoṣaghnāḥ kṛmidūṣīviṣāpahāḥ /
1.46.83_2
cakṣuṣyā madhurāḥ pāke sarpā medhāgnivardhanāḥ //
1.46.84
darvīkarā dīpakāśca teṣūktāḥ kaṭupākinaḥ /
1.46.84_2
madhurāścāticakṣuṣyāḥ sṛṣṭaviṇmūtramārutāḥ //
1.46.85
aśvāśvataragokharoṣṭrabastorabhramedaḥpucchakaprabhṛtayo grāmyāḥ //
1.46.86
grāmyā vātaharāḥ sarve bṛṃhaṇāḥ kaphapittalāḥ /
1.46.86_2
madhurā rasapākābhyāṃ dīpanā balavardhanāḥ //
1.46.87
nātiśīto guruḥ snigdho mandapittakaphaḥ smṛtaḥ /
1.46.87_2
chagalastvanabhiṣyandī teṣāṃ pīnasanāśanaḥ //
1.46.88
bṛṃhaṇaṃ māṃsamaurabhraṃ pittaśleṣmāvahaṃ guru /
1.46.88_2
medaḥpucchodbhavaṃ vṛṣyamaurabhrasadṛśaṃ guṇaiḥ //
1.46.89
śvāsakāsapratiśyāyaviṣamajvaranāśanam /
1.46.89_2
śramātyagnihitaṃ gavyaṃ pavitramanilāpaham //
1.46.90
aurabhravatsalavaṇaṃ māṃsamekaśaphodbhavam /
1.46.90_2
alpābhiṣyandyayaṃ vargo jāṅgalaḥ samudāhṛtaḥ //
1.46.91
dūre janāntanilayā dūre pānīyagocarāḥ /
1.46.91_2
ye mṛgāśca vihaṅgāśca te+alpābhiṣyandino matāḥ //
1.46.92
atīvāsannanilayāḥ samīpodakagocarāḥ /
1.46.92_2
ye mṛgāśca vihaṅgāśca mahābhiṣyandinastu te //
1.46.93
ānūpavargastu pañcavidhaḥ / tadyathā kūlacarāḥ plavāḥ koṣasthāḥ pādino matsyāśceti //
1.46.94
tatra gajagavayamahiṣarurucamarasṛmararohitavarāhakhaṅgigokarṇakālapucchakodranyaṅkvaraṇyagavayaprabhṛtayaḥ kūlacarāḥ paśavaḥ //
1.46.95
vātapittaharā vṛṣyā madhurā rasapākayoḥ /
1.46.95_2
śītalā balinaḥ snigdhā mūtralāḥ kaphavardhanāḥ //
1.46.96
virūkṣaṇo lekhanaśca vīryoṣṇaḥ pittadūṣaṇaḥ /
1.46.96_2
svādvamlalavaṇasteṣāṃ gajaḥ śleṣmānilāpahaḥ //
1.46.97
gavayasya tu māṃsaṃ hi snigdhaṃ madhurakāsajit /
1.46.97_2
vipāke madhuraṃ cāpi vayavāyasya tu vardhanam //
1.46.98
snigdhoṣṇamadhuro vṛṣyo mahiṣastarpaṇo guruḥ /
1.46.98_2
nidrāpuṃstvabalastanyavardhano māṃsadārḍhyakṛt //
1.46.99
rurormāṃsaṃ samadhuraṃ kaṣāyānurasaṃ smṛtam /
1.46.99_2
vātapittopaśamanaṃ guru śukravivardhanam //
1.46.100
tathā camaramāṃsaṃ tu snigdhaṃ madhurakāsajit /
1.46.100_2
vipāke madhuraṃ cāpi vātapittapraṇāśanam //
1.46.101
sṛmarasya tu māṃsaṃ ca kaṣāyānurasaṃ smṛtam /
1.46.101_2
vātapittopaśamanaṃ guru śukravivardhanam //
1.46.102
svedanaṃ bṛṃhaṇaṃ vṛṣyaṃ śītalaṃ tarpaṇaṃ guru /
1.46.102_2
śramānilaharaṃ snigdhaṃ vārāhaṃ balavardhanam //
1.46.103
kaphaghnam khaṅgipiśitaṃ kaṣāyamanilāpaham /
1.46.103_2
pitryaṃ pavitramāyuṣyaṃ baddhamūtraṃ virūkṣaṇam //
1.46.104
gokarṇamāṃsaṃ madhuraṃ snigdhaṃ mṛdu kaphāvaham /
1.46.104_2
vipāke madhuraṃ cāpi raktapittavināśanam //
1.46.105
haṃsasārasakrauñcacakravākakurarakādambakāraṇḍavajīvañjīvakabakabalākāpuṇḍarīkaplavaśarārīmukhanandīmukhamadgūtkrośakācākṣamallikākṣaśuklākṣapuṣkaraśāyikākonālakāmbukukkuṭikāmegharāvaśvetavāralaprabhṛtayaḥ plavāḥ saṃghātacāriṇaḥ //
1.46.106
raktapittaharāḥ śītāḥ snigdhā vṛṣyā marujjitaḥ /
1.46.106_2
sṛṣṭamūtrapurīṣāśca madhurā rasapākayoḥ //
1.46.107
gurūṣṇamadhuraḥ snigdhaḥ svaravarṇabalapradaḥ /
1.46.107_2
bṛṃhaṇaḥ śukralasteṣāṃ haṃso vātavikāranut //
1.46.108
śaṅkhaśaṅkhanakhaśuktiśambūkabhallūkaprabhṛtayaḥ kośasthāḥ //
1.46.109
kūrmakumbhīrakarkaṭakakṛṣṇakarkaṭakaśiśumāraprabhṛtayaḥ pādinaḥ //
1.46.110
śaṅkakūrmādayaḥ svādurasapākā marunnudaḥ /
First 200 of 1,035 passages. Read on
Commentaries (2)
- Nibandhasaṅgraha — Ḍalhaṇa, Sanskrit
- Bhānumatī — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
Linked texts (11)
- Āyurvedamahodadhi (Annapānavidhi section) — Suṣeṇa, Sanskrit
- Āyurvedadīpikā (Carakatātparyaṭīkā) (ed. Yādavjī Trikamjī Ācārya, 1981 printing) — Sanskrit
- Carakasaṃhitā — Agniveśa (Āyurveda) & Caraka, Sanskrit
- Rājanighaṇṭu (Nighaṇṭurāja, Abhidhānacūḍāmaṇi) — Narahari Paṇḍita, Sanskrit
- Bhāvasvabhāva — Mādhavadeva, Sanskrit
- Āyurvedasaukhya — Ṭoḍaramalla 1565, Sanskrit
- Annapānavidhi — Suṣeṇa, Sanskrit
- Vaidyāvataṃsa — Lolimbarāja, Sanskrit
- Kaiyadevanighaṇṭu (Pathyāpathyavibodhaka) — Kaiyadeva, Sanskrit
- Madanapālanighaṇṭu (Madanavinoda) — Madanapāla (Ṭāka), Sanskrit
- Madanapālavinodanighaṇṭu — Madanapāla (Ṭāka), Sanskrit