Virasimha 4.p7.1
Vīrasiṃha 4.p7.1
- Language
- Sanskrit
4.p7.1
vegarodhātkṣayāccaiva sāhasādviṣamāśanāt || tridoṣo jāyate yakṣmā gado hetucatuṣṭayāt || kaphapradhānairdoṣaistu ruddheṣu rasavartmasu | ativyavāyino vāpi kṣīṇe retasyanaṃtarāḥ || kṣīyante dhātavaḥ sarve tataḥ śuṣyati mānavaḥ | śvāsāṃgasādakaphasaṃsravatāluśoṣaśchardyagnisāmadapīnasakāsanidrāḥ || śoṣe bhaviṣyati bharvāti sa cāpi jaṃtuḥ śuklekṣaṇo bhavati māṃsaparo riraṃsuḥ || svapneṣu kākaṃśukaśalyakanīlakaṃṭhagṛdhrāstathaiva kapayaḥ kṛkalāsakāśca || taṃ vāhayanti sa nadīrvijalāśca paśyecchuṣkāṃstarūnapavanadhūmadavārditāṃśca || aṃsapārśvābhitāpaśca saṃtāpaḥ karapādayoḥ | jvaraḥ sarvāṃgagaśceti lakṣaṇaṃ rājayakṣmaṇaḥ || svarabhedo'nilācchūlaṃ saṃkocaścāṃsapārśvayoḥ | jvaro dāhotisāraśca pittādraktasya cāgamaḥ || śirasaḥ paripūrṇatvamabhaktacchanda eva ca | kāsaḥ kaṃṭhasya ca dhvaṃso vijñeyaḥ kaphakoṣataḥ || ekādaśabhirebhirvā ṣaḍbhirvāpi samanvitam | kāsātīsārapārśvārtisvarabhedārucijvaraiḥ || tribhirvā pīḍitaṃ liṃgairjvarakāsāsṛgāmayaiḥ | jahyācchoṣārditaṃ jaṃtumicchansu vimalaṃ yaśaḥ || sarvairardhaistribhirvāpi liṃgairmāsabakakṣayaiḥ | yukto varjyaścikitsyastu sarvarūpoṣyato'nyathā || mahāśanaṃ kṣīyamāṇamatīsāranipīḍitam | śūnamuṣkodaraṃ caiva yakṣiṇaṇaṃ parivarjayet || paraṃ dinasahasraṃ tu yadi jīvati mānavaḥ | subhiṣagbhirupakrāṃtastaruṇaḥ śoṣapīḍitaḥ || vyavāyaśoṣīṃ śukrasya kṣayaliṃgairupadrutaḥ | pāṃḍudeho yathāpūrvaṃ kṣīyaṃte cāsya dhātavaḥ || dhanuṣā''yasyato'tyarthaṃ bhāramudvahato gurum | yudhyamānasya balibhiḥ patito viṣamoccataḥ |
Linked texts (5)
- Carakasaṃhitā — Agniveśa (Āyurveda) & Caraka, Sanskrit
- Mādhavanidāna (Rugviniścaya) — Mādhavakara, Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Vīrasiṃhāvaloka — Vīrasiṃha, Sanskrit