Virasimhavaloka 1.p9.4
Vīrasiṃhāvaloka 1.p9.4
- Language
- Sanskrit
1.p9.4
vegataścāpi viṣamaḥ sa jvaro viṣamasmṛtaḥ | santato rasaraktasthassattato raktadhātugaḥ || bhiṣajā sa ca vijñeyasso'nyedyuḥ piśitāśritaḥ | medogatastṛtīye'hni tvāsthimajjāgataḥ punaḥ || kuryāccaturthakaṃ ghoramantakaṃ rogasaṃkaram | saptāhamvā daśāhamvā dvādaśāhamathāpi vā || santatyā yo visargī syātsantatassanigadyate | ahorātre santatako dvau kālāvnuvartate || anyedyuṣkastvahorātramekakālampravartate | tṛtīyakastṛtīyehni caturthehni caturthakaḥ || dinadvayamatikramya pratyeti sa caturthakaḥ | kecidbhūtābhiṣaṅgotthaṃ vadanti viṣamajvaram || adhiśete yathā bhūmiṃbījaṃ kāle prarohati | adhiśete tathā dhātūndoṣaḥ kāle prakupyati || sa vṛddhiṃgrabalakālañca prāpya doṣastṛtīyakam | caturthakañca kurute pratyanīkabalakṣayāt || kaphapittāttrikagrāhī pṛṣṭhamvātakaphātmakaḥ | vātapittācchirogrāhī trividhaḥ syāttṛtīyakaḥ || cāturthako darśayati prabhāvaṃ dvividhaṃjvaraḥ | jaṅghābhyāṃ ślaiṣmikaḥ pūrvaṃ śiraso'nilasambhavaḥ || viṣamajvara evānyaścāturthakaviparyayaḥ || asthimajjāgato doṣaścāturthakaviparyayaḥ || sa madhye jvarayatyahni ādyante ca vimuñcati | tatra dvayahaṃ jvarayati dinamekantu muñcati || nityammandajvaro rūkṣaḥ śūnyaḥ kṛcchreṇa sidhyati | stabdhāṅgaḥ śleṣmabhūyiṣṭho bhaveddhātabalāsakī || pralimpanniva gātrāṇi gharmeṇa gauraveṇa vā | mandajvaro vilepī ca sa śītaḥ syātpralepakaḥ || śvāso mūrcchāruciścardistṛṣṇātīsāraviṅgahāḥ | hikkākāsāṃgabhedāśca jvarasyopadravā daśa || balavatsvalpadoṣeṣu jvaraḥ sādhyo'nupadravaḥ | hetubhirbahubhirjāto balavānbahulakṣaṇaḥ ||
Linked texts (9)
- Carakasaṃhitā — Agniveśa (Āyurveda) & Caraka, Sanskrit
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Mādhavanidāna (Rugviniścaya) — Mādhavakara, Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Ārogyacintāmaṇi (Dāmodaramiśra) — Dāmodaramiśra, Sanskrit
- Vīrasiṃha — Bhoja, Sanskrit