Mādhava's Diagnostics 3.7

3.7

ma0-śrama ityādi | śramaḥ śrāntatvamiva | aratiranavasthitacittatvaṃ, krīḍābhāvo'ratiriti kārttikaḥ | vivarṇatvaṃ mlānagātratvam | yattu "duṣṭāḥ svahetubhirdoṣāḥ"-ityārabhya "svakāleṣu jvarāgamam | janayantyatha vṛddhiṃ ca svavarṇaṃ ca tvagādiṣu" iti (su. ci. sthā. a.36) saṃprāptau vṛddhasuśrutavacanaṃ, tadatyarthajṛmbhādivādviśiṣṭapūrvarūpābhiprāyeṇa, saṃprāptyavasthāpannadoṣajanyatvātpūrvarūpasyeti | vairasyamiti mukhasya viruddharasatā | nayanaplavo'śrupūrṇanetratvam | yaduktaṃ carake"ālasyaṃ nayane sāsre"-ityādi ( ca. ci. sthā. a. 3) | ādiśabdādambujvalanayorapyaniścitecchādveṣayorgrahaṇam | uktaṃ hi carake-"jvalanātapavāyvambubhaktidveṣāvāniścitau"-iti ( ca. ci. sthā. a. 3) anye tu śaityauṣṇyasādhamryājjalānalau grāhayanti, ādiśabdena tu śayanāsanādikam | tamo'ndhakārapraviṣṭasyevāsaṃvittiḥ apraharṣaḥ prītyabhāvaḥ | jvalanecchayā śīte labdhe śītaṃ ceti vacanaṃ viśeṣeṇa śītabodhanārtham | cakāreṇa bālapradveṣādigrahaṇamityāhuḥ | utpatsyatīti bhaviṣyati jvare | utpatsyatīti ātmanepadānityatvenaḥ tacca cantiṅa ikāreṇānudāttenātmanepade siddhe 1tadarthaṃ ṅitkaraṇena jñāpitamiti śābdikāḥ | gadādharastu'utpitsati' iti paṭhitvā 'pada gatau' ityasyaiva sannantasya “sani mā-mā-ghu-rabhalabhaśaka-pata-padām [a 7 pā, 4 sū.54]"-ityādinā isi kṛte pūrvavatsana, [a. 1 pā. 3. sū. 62 ] ityatra bhinnavākyatayā2 parasmaipadamiti vyācaṣṭe iti || 4-7 ||
vātapittakaphānāṃ yathāpūrvaṃ bhūridāruṇavikārakartṛtvena prādhānyam; yaduktaṃ carake—“aśītirvātavikārāścatvāriṃśatpittavikārā viśatiḥ śleṣmavikārāḥ”iti [ ca. sū. sthā. a. 20 ]; tathā dāruṇāśca vātavikārā ākṣepaka-pakṣāghātādayaḥ; ataḥ prādhānyāt prathamaṃ vātajvaralakṣaṇamāha-