Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 2.2.2

2.2.2

uṣṇānnaṃ—dīpanaṃ laghu śramakaraṃ madālaya raktapittapramehavātakaraṃ kāyaśvāsakṛccāmanagurūjāḍākṣatakāsaharañca| śītānnaṃ—śītalaṃ lālāsrāvakam
agnimānya mehamurcchādiharañca| vai. nigha.| klinnānnaṃ
—durjjaraṃ glānikarañca
annakālaḥ| puṃ| bhojanasamaye| tallakṣaṇaṃ,—
“kṣut sambhavati pakeṣu rasadopamaleṣu ca| kāle vā
yadivākāle so'nnakāla udāhṛtaḥ||” bhā.
annakoṣṭhaḥ| puṃ| taṇḍuladhānyādirakṣaṇādhāre
golā, marāī
annagranthiḥ| puṃ| atisārīroge| trikā.
malager̤a| maṃ hagavaṇā
annajam| klī| ledivasikānāmamṛḍḍe| maṃ tinadivasācīṃ śilīpeija
annajā| strī| hikkābhede| pañcānne ratisaṃyuktaiḥ
sahasā pīr̤ito'nilaḥ| hikkayatyūrddhago bhūtvā tāṃ
vidyādannajāṃ bhiṣak|| bhā.
annadravaśūlaḥ| puṃ, klī| pariṇāmaśūle| tallakṣaṇaṃ yathā,—yadā jīryyatyajīrṇe vā yacchūlamupajāyate| pathyāpathyaprayorgeṇa bhojanābhojanena ca
na śamaṃ yāti niyamāt so'nnadrava udāhṛtaḥ|| mā.ni.
See paktiśūlam
annadravākhyaḥ| puṃ| annadravaśūle| mā.ni.
annanār̤ī| strī| annapākanāḍyām| sā ca
20 hastamitā kalā3śrīnirmmitā| taduktaṃ—hastaviṃśatipramāṇā kalāpeśīvinirmmitā| annapākakriyārthā ca pākanār̤ī prakīrttitā|| ūrddhāṃśrī
mukhanāmāsya adhī'śrī gudanāmakaḥ| kaṇṭhādāmāśayaṃ yāvadannanār̤ī tu kathyate|| tataścāmāśayastvāt
sthūlāntaḥ sya camasrakaḥ| āmāśayāt samāramya
bhāgaḥ prathama āntrikaḥ| grahaṇī cānyadhiṣṭhānaṃ
budhairāryaiḥ prakīrttitaḥ| tataḥ pakvāśayaḥ proktaḥ pakvānnaparidhāraṇam|| syū lāktasyāpyadhībhāgaḥ saralogudasaṃjñakaḥ| antrakiṭ malaṃ sūṣvaṃ vahnibhiḥsārayatyadham