Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 2.9.1
Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 2.9.1
- Language
- Sanskrit
2.9.1
kākolī cīrakākolī kaṣṭakārī bṛhatī raktapunarṇavā śvetapunanaṃ vā yaṣṭīmadhu kapikacchuḥ
(āṃnakuśī-mūla) śatāvarī ṛddhiḥ (abhāve balā
(var̤iyālā) parūṣakaphalaṃ bhārgī hīkā śṛṅgāṭakaṃ
bhūgrāmalakī śuklabhūmikuṣmāṇḍa pippalī vāṭyālakaṃ
badaraphalaṃ akṣoṭaphalaṃ vātādaṃ (bādāma ) kharlūraṃ
abhiṣukaṃ (piṣṭhā) ca | evaṃvidhāni anyāni
phalāni ca | rasātha yathā- āmalakīrasaḥ bhūmikuṣmāṇḍarasaḥ ikṣurasaḥ chāgamāṃsarasaḥ dugdhañca
prayogā. yakṣma-ci. | anyat vyabhajyādhikāre
tasyāyaṃ pāṭhaḥ- “chāgamāṃsaṃ balāccaiva vājigandhāṃ
tathaiva ca | jaladroṇe vipaktavyaṃ kuryyāt pādāvaśeṣitaṃ
ghṛtaprasthaṃ pacettaina ajācīraṃ caturguṇaṃ | mūrcchanārthaṃ
pradātavyaṃ kuṅkumañca dvikārṣikaṃ | valāmūlañca godhūmaṃ
cāṅgerayā tathāmṛtā | gokṣurañca kaśeruñca vidāryyaśca
sadhānyakaḥ | tālāṅkurastaijaphalañca kastūrī bījavānarī | mede dve ca tathā kuṣṭhaṃ jīvakarṣabhakau śaṭhī
drācī priyaṅgurmañjiṣṭhā nataṃ tālīśapatrakaṃ | elāpatratvacaṃ nāgaṃ jātīkusumareṇukaṃ | saralaṃ jātikoṣañca
sūkṣmotpalamasārive | mūlaṃ vilvasya jīvantī ṛddhivṛddhi uḍumbaram | pratyekaṃ karṣamātrantu peṣayitvā
vinikṣipet | vastrapūte suśīte ca sitāṃ dadyātkṣarāvañcam || bheṣa. | hā. aci. 3sthā. 9a.
amṛtaprāśāvalehaḥ | puṃ | ayaṃ rājayakṣmādhikāre uktaḥ | tasya pāṭhaḥ- “kṣīre dhātrī ca
mañjiṣṭhā cīriṇāñca tathā rasaiḥ | pacedvasnehaṃ tapasthaṃ
madhuraiḥ karṣasammiteḥ | drākṣādicandanīśīreḥ śarkarītūpalapannakaiḥ | madhūkakusumānantākāśmarīkṣasaṃjñakaiḥ | prasthārddha madhunaḥ śīte śarkarādam̐tulāṃ