Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 2.9.2
Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 2.9.2
- Language
- Sanskrit
2.9.2
tathā | palāddhaṃ kāṃśca saṃcūrṇya lagailāpatrakeśarān
vinīya tatra saṃlihyānmātrāṃ nityaṃ suyantritaḥ | amṛtaprāśamiti tadṛṣibhyāṃ parikīrttitam || bhā. ma. kha.
2bha. | cīre kākolīcīrakākolī | cīriṇaḥ
vaṭāśvatthodumbaraplakṣapārīśāḥ teṣāṃ tvak | dvayaṃ
gandhadravyaṃ | cīrādīnāṃ kāthaiḥ drākṣādīnāñca kalkaiḥ
pacet
amṛtaphalam | klī | (Nák, Pyrus communis.) The pear tree. लववित्वफलाktau nāsyātīti prasiddhaṃ kābuladeśajaphalaviśeṣe
pañjābe ca nāka iti khyāte | guṇāḥ-guru vātaghnaṃ
svādamla rucikṛt śukralam | mada. va. 6 | amṛtasya
phalaṃ dhātuvarddhakaṃ madhuraṃ guru | rucyañcāmlaṃ vātaharaṃ
tridoṣasya ca śāmakam || vai. nigha.| laghu vṛkṣaṃ svādu
tridoṣaharañca | idañca mudraladeśe pracuraṃ labhyata
bhāvaśiyaḥ | puṃ | pārade | vandināmakīṣadhe| paṭolavṛkṣe | rā. ni. va. 3 | dhātrīvṛkṣe | āglorāṃccha
mada.
amṛtaphalā | strī | drākṣāyām | kiśmiś ,
hiṃ kismisa | ānalakām | rā. ni. va. 12
lavaṇakarpūravṛkṣe | choṭe khajūrera gācha | śveta
drākṣāyāṃ | kīdṛśī uttarā uttareti ca khyātā
amṛtabandhuḥ | puṃ | arkai | vai. nigha.
amṛtabhallātakāvalehaḥ | puṃ | kuṣṭhādhikārokta
lehaḥ | yathā bhallātakaprasthayugaṃ (4śa.) kṛtvā
droṇajale (64śa.) kṣipet | prasthadvayaṃ gaṅgāyāḥ
(4 śa.) cullyaṃ tatrāvāpyi kṣipet | prasthamavāpyaka
sarpiḥ (1 śa.) dugdhaṃ syādārka (16 śa.) tathā
sitāṃ prasthamitāṃ (2 śa) dadyātprasvāṃḍaṃ (1 śa.)
mākṣikaṃ kṣipet | saptāhene kañca māṇḍe tu paryanmudgaminā śanaiḥ | sarvvamevaṃ ghanībhūte pātrāntaramuddārayet | tata caiṣyāni cūrṇāni kra mī vimbavidhāṇastaḥ