Pramāṇa · Search · About · API

Nitimanjari 9.68

Nītimañjarīṭīkā 9.68

Language
Sanskrit

9.68

kāṣṭhapāṣāṇairnirmitaṃ gṛhaṃ na bhavati | kiṃtu dayitā vallabhā bhāryā yatra vṛkṣamūle'pi vidyate tadgṛhaṃ tanmandiraṃ jānīyāt | evamamunā yajñena toṣitaṃ saṃtoṣitaṃ śakramindraṃ viśvāmitro hāriyojanakāle gṛhaṃ prati prayāṇakāle evamarthamabravīt |
tadartheyamṛk ( ṛ0 3. 53. 4 )-
jā̱yā | it | asta̍m | ma̱gha̱'va̱n | sā | it | ū̱m̐ iti̍ | yoni̍ḥ | tat | it | tvā̱ | yu̱ktāḥ | hara̍yaḥ | va̱ha̱ntu̱ | ya̱dā | ka̱dā | ca̱ | su̱na̱vāma̍ | soma̍m | a̱gniḥ | tvā̱ | dū̱taḥ | dhanvā̱ti̱ | accha̍ |
76 ||
ahargaṇe vaikalpikī maitrāvaruṇasya hāra yojane puronuvākyā (2) ‘parā yāhi maghavan ( ṛ0 3|
53|5 ) ityanūcya jāyedastaṃ
maghavan' iti sūtre viśvāmitrastriṣṭubhā indraṃ tuṣṭāva | sūktaviniyoga ṛgvidhāne (ślo0 184)indrāparvateti sūktamāyuṣyaṃ drāviṇaṃ smṛtam || ṛco'yamarthaḥ | he maghavan dhanavannindra | astam | asu kṣepaṇe asyante kṣipyante padārthā atretyastaṃ gṛham | astaṃ pastyaṃ tannāmasu pāṭhāt ( nighaṇṭu 3|4 ) | tad gṛhaṃ jāyet jāyaiva | tathā seva sā jāyaiva yoniḥ puruṣasya miśraṇasthānam | u prasiddhyarthaḥ | sā yonirgṛham | kṛttiḥ yoniḥ iti tannāmasu pāṭhāt ( nighaṇṭu 3|4 ) | tathoktam | na gṛhaṃ gṛhamityāhurgṛhiṇī gṛhamucyate | vṛkṣamūle'pi dayitā yatra tiṣṭhati tad gṛham || prāsādopi tayā hīnaḥ kāntārādatiricyate | tasmāt tadit tatra jāyārūpe gṛhe eva yuktāḥ rathe yojitā harayo'śvāḥ tvā tvāṃ vahantu | jāyāṃ prāpayantu | vayaṃ tu yadā kadā ca tvadarthaṃ somaṃ sunavāma | somābhiṣavaṃ karavāma | ṣuñ abhiṣave loṭ | yadvṛttānnighātābhāvaḥ | tadasmābhiḥ prahito dūto agniḥ indramāvaheti | tvā tvāmacchā''bhimukhyena dhanvāti gacchet | dhanvatir gatyarthaḥ ( nighaṇṭuḥ 2|14 ) | agniṣṭveti vigrahe tu tvā ta ityanudāttayoḥ ( ṛ0 prā0 5|32 ) iti ṣatvam | paṇerdhanamayajñiyamityartha āha-