Pramāṇa · Search · About · API

Tithyarka 1.5.p1.2

Tithyarka 1.5.p1.2

Language
Sanskrit

1.5.p1.2

pratipādyā pade pūrve pratipattena socyate” || iti
yadvā, pratipadyate—upakramyate māsādiranayeti pratipat
sā śuklapakṣe pratipat pūrvaviddhā grāhyā, pratipadpyamāvāsyeti yugmavākyāt | sāpi yadā pañcadhā vibhaktasyāhnaścaturthabhāgavyāpinī
tadaiva pūrvaviddhā grāhyā | aparāhnottarakāle tu pravṛttā uttaraviddhaiva
grāhyā, “pratipatsaṃmukhī kāryā yā bhavedaparāhnakī” iti madanaratne skāndāt
saṃmukhī pūrvaviddhā kṛṣṇapakṣe parā, ‘pratipat sadvitīyā
syādi’tyāpastambīyayugmavākyāt | upavāse tu śuklā kṛṣṇāpi
pratipatpūrvaiva grāhyā,
“pratipatpañcamī caiva upoṣyā pūrvasaṃyutā”
iti jābālivacanāt | ayaṃ sāmānyato nirṇayaḥ, viśeṣatastatra tatra vakṣyate | nanu pūrvaviddhāyāṃ pratipadi vihito yaḥ
pāpakṣayārthamupavāsastasya saṅkalpaḥ kiṃ prātaḥ kāryaḥ ? uta pratipatpraveśe ? iti | nādyaḥ,
"yo yasya vihitaḥ kālaḥ karmaṇastadupakrame
vidyamāno bhavedaṅgaṃ nojjhitopakrameṇa tu ||”
iti skāndād amāvāsyākāle pratipadupavāsasaṅkalpāyāgāt | na dvitīyaḥ pakṣaḥ, - 'prātaḥ saṅkalpayedvidvānupavāsavratādikam'
iti vacanātprātaḥ kālasyaiva saṅkalpāṅgatvayogāt | siddhāntastu—
"prātarārabhya matimān kuryānnaktavratādikam
nāparāhne na madhyāhne pitryakālau hi tau smṛtau ||”
ityādivākyaiḥ prātareva saṅkalpaḥ kāryaḥ, yadyapi tadānīṃ
jyotiḥśāstrasiddhapratipadabhāvo'sti tathāpi smṛtibhirāpāditapratipatsākalyasadbhāvāt
"yāṃ tithiṃ samanuprāpya astaṃ yāti divākaraḥ
tithiḥ sā sakalā jñeyā dānādhyayanakarmasu ||”
karmasu—upavāsanaktādiṣu
atrāstamayātpūrvaṃ trimuhūrttā tithivijñeyā na nyūnā