Pramāṇa · Search · About · API

Tithyarka 5.p1.31

Tithyarka 5.p1.31

Language
Sanskrit

5.p1.31

bahvṛcānprati tvanena vacanenā'prāptasiṃhārke vidhīyamāne gauravaprasaṅgāt | nanu tarhītasya vacanasya kā gatiriti cecchṛṇu, idaṃ
hi vacanaṃ sāmagān prati yuktam | teṣāṃ hi—
“siṃhe ravau tu puṣyarke pūrvāhṇe vicaredbahiḥ
chandogā militāḥ kuryustsargaṃ svasvacchandasām
śuklapakṣe tu hastena upākarmāparāhnikam |”
iti gargavacanena siṃhārka eva tadvidhānāt
'chandogāḥ' sāmagāḥ | adhimāse upākarma na kāryam,
"upākarma tathotsargaḥ prasavāhyotsavo'ṣṭakāḥ
māsavṛddhau pare kāryā varjayitvā tu paitṛkam ||”
iti parāśaroktaḥ | 'pare' uttare māsītyarthaḥ | 'prasavāhotsavaḥ'
janmadinotsavo varddhamānasaṃjñakaḥ
"utkarṣaḥ kālavṛddhau syādupākarmādikarmaṇi
abhiṣekādivṛddhīnāṃ na tūtkarṣo yugādiṣu ||”
iti kātyāyanavacanācca
yattu—
“daśaharāsu notkarṣaścaturṣvapi yugādiṣu
upākarmamahāṣaṣṭhyorhetadiṣṭaṃ vṛṣāditaḥ ||”
iti ṛṣyaśṛṅgavacanaṃ chandogaviṣayam | teṣāṃ hi 'siṃhārka eva'
tadukteranyeṣāṃ sauramāsagrahaṇe pramāṇābhāvāt
yastu gurubhārgavayoriti vakṣyamāṇasaṃgrahavacane prathamopākarmaniṣedhaḥ, sa sāmagaviṣaya eva teṣāṃ dvitīyādiprayogasya
siṃharavau malamāse sati tatraiva karttavyatvāt
kūrmapurāṇe—
"śrāvaṇasya tu māsasya paurṇamāsyāṃ dvijottamāḥ !
āṣāḍhyāṃ prauṣṭhapadyāṃ vā vedopākaraṇaṃ smṛtam ||” iti
āṣāḍhī tu baudhāyanaparā, “śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyāmāṣāḍhyāṃ vopākṛtya” iti sūtrāt | prauṣṭhapadī hiraṇyakeśitaittirīyāṇām, sāpi
yadā śrāvaṇīgrahasaṃkrāntisaṃyuktā tadaiva nānyatheti| atra
taittirīyāṇāṃ prāguktamaudayikaṃ parva udājahāra pārāśarīye gārgyaḥ—

Linked texts (1)