Tithyarka 6.1.1

6.1.1

mādhavastu—“amāvāsyayā hi māsān sampaśyanti, paurṇamāsyā hi
māsān sampaśyanti” iti śrutyā darśāntatvapūrṇimāntatvayoḥ sāmyādanuṣṭhānādiṣu viśeṣavacanācchiṣṭācārācca vyavasthetyudājahāra
darśāntānāṃ pūrṇimāntānāṃ vā māsaviśeṣāṇāṃ kārttikādisaṃjñā
nakṣatrayogād | yatra māse pūrṇimā kṛttikānakṣatreṇa yujyate, sā
kārttikī “nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ” ityaṇ | aṇantatvāṅī
sā'smin māse sa kārttiko māsaḥ, “sā'smin paurṇamāsīti
saṃjñāyām” ityaṇ, “lubaviśeṣe” iti tasya lup kārttikaḥ
evaṃ mārgaśīrṣādayo'pi bodhyāḥ | atra yadyapi kṛttikādinakṣatraṃ
kārttikādiṣu prayojakamuktam, tathāpi kṛttikādi dvandvaṃ trikañca
prayojakaṃ bodhyam,
"antyopāntyau tribhau jñeyo phālgunaśca tribho mataḥ
śeṣā māsā dvibhā jñeyāḥ kṛttikādivyavasthayā
dve dve citrāditārāṇāṃ paripūrṇendusaṅgame
māsāścaitrādayo jñeyāstrikaiḥ ṣaṣṭhāntyasaptamāḥ ||"
iti cyavanasaṅkarṣaṇavacanāt
atha māsadevatā aparārke—
"keśavo mārgaśīrṣe tu pauṣe nārāyaṇaḥ smṛtaḥ
mādhavo māghamāse tu govindaḥ phālgune tathā
caitre māsi bhavedviṣṇurvaiśākhe mādhavastathā
trivikramo jyeṣṭhamāse āṣāḍhe vāmanastathā
śrīdharo śrāvaṇe jñeyo hṛṣīkeśastataḥ param
padmanābha āśvayuje tato dāmodaro mataḥ
sarveṣveteṣu māseṣu narakārirmalimlucaḥ |" iti
atha malamāsaḥ | hemādrau brahmasiddhānte—
"cāndro māso hyasaṃkrānto malamāsaḥ prakīrtitaḥ ||" iti
sa dvedhā—adhimāsakṣayamāsabhedāt | taduktaṃ madanaratne
kāṭhakagṛhye—
"yasmin māse na saṃkrāntiḥ saṃkrāntidvayameva vā
malamāsaḥ sa vijñeyo māsaḥ syāttu trayodaśaḥ ||" iti
tatrādhimāsasvarūpaṃ bhṛguṇā darśitam—