Manava Dharmashastra 12.3.4
Manuṭīkā 12.3.4
- Language
- Sanskrit
12.3.4
66 || atra dṛṣṭāntamāha phalamiti | katakavṛkṣaphalaṃsadyapi kaluṣodakaprasannatotpādakaṃ tathāpi tatsaṃbandhināmoccāraṇamātreṇaiva udakaṃprasannaṃ bhavati | api tu phalaprakṣepakriyāmapekṣate evaṃna liṅgadhāraṇamātreṇaiva dharmobhavatyapi tu anuṣṭhānamapekṣate | 67 || saṃrakṣaṇārthamiti | śarīrapīḍāyāmapi prāṇisaṃrakṣaṇārthaṃrātrāvahani bhūmimavekṣya paryaṭediti prāyaścittakathanārthamuktābhidhānaṃcāha | 68 || ahneti | yānacintitān prāṇino'hani rātrau vā yatirhanti taddvaghapāpanirharaṇārthaṃsnātvā savyāhṛtiṃsapraṇavāṃgāyatrīṃśirasā saha | triḥpaṭhedāyataprāṇaḥ prāṇāyāmaḥ saucyate iti vasiṣṭharutalakṣaṇān prāṇāyāmān ṣaṭ kuryāt | asyacaprāyaścittaprakarṣagotkarṣādādarārthaḥ asiñcitavattepi vyatikrame pāpaṃbhavati asmādajñānataiti vacanādavasīyaṃta| 69 || yasmāt prāṇāyāmāddati | prāṇāyāmābhūrbhuvaḥsvarityetābhirvyāhṛtibhiroṃkāreṇa ca yuktāḥ kuṃbhakapūrakarecakavidhānena kṛtāprakṛṣṭaṃtapobrāhmaṇasya boddhavyam | tatra bāhyābhyantaravāyoḥkoṣṭhapraveśaniṣkramaṇanirodhakuṃbhakocchvāsyavāyoranavaratotsargīrecakaiti | 70 || dahyantaiti | dhātūnāṃsuvarṇādyutpattipradāyagnimamadhye bhastrādinā dhmāyamānānāṃyathādravyāṇi dahyante evamindriyāṇāṃviṣayapravṛttyā ye rāgādyadoṣāudbhavanti te prāṇaniyaheṇa viṣayān prāṇaniyahaṇaviṣayānabhidhyāṃnaṃtatorāgādinyāvṛttiḥ ityetadanenocyate |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit