Manava Dharmashastra 1.8
Manvarthamuktāvalī 1.8
- Language
- Sanskrit
1.8
sa paramātmā nānāvidhāḥ prajāḥ sisṛkṣurabhidhyāyāpo jāyantāmityabhidhyānamātreṇāpa eva sasarja| abhidhyānapūrvikāṃ sṛṣṭiṃ vadato manoḥ prakṛtirevācetanā'svatantrā pariṇamata ityayaṃ pakṣo na saṃmataḥ, kiṃtu brahmaivāvyākṛtaśaktyātmanā jagatkāraṇamiti tridaṇḍivedāntasiddhānta evābhimataḥ pratibhāti| tathā ca chāndogyopaniṣat- ‘‘tadaikṣata bahu syāṃ prajāyeya’’ iti| ataeva śārīrakasūtrakṛtā vyāsena siddhāntitam ‘‘īkṣaternāśabdam’’ (vyā0 sū0 1/1/5) iti| īkṣaterīkṣaṇaśravaṇānna pradhānaṃ jagatkāraṇam| aśabdaṃ na vidyate śabdaḥ śrutiryasya tadaśabdamiti sūtrārthaḥ| svāccharīrādavyākṛtarūpādavyākṛtameva bhagavadbhāskarīyavedāntadarśane prakṛtiḥ, tadeva tasya ca śarīraṃ avyākṛtaśabdena pañcabhūtabuddhīndriyakarmendriyaprāṇamanaḥ karmāvidyāvāsanā eva sūkṣmarūpatayā śaktyātmanā sthitā abhidhīyante| avyākṛtasya ca brahmaṇā saha bhedābhedasvīkārādbrahmādvaitaṃ, śaktyātmanā ca brahma jagadrūpatayā pariṇamata ityubhayamapyupapadyate| ādau svakāryabhūmibrahmāṇḍasṛṣṭeḥ prāk| apāṃ sṛṣṭiśceyaṃ mahadahaṃkāratanmātrakrameṇa boddhavyā| mahābhūtādi vyañjayanniti pūrvābhidhānādanantaramapi mahadādisṛṣṭervakṣyamāṇatvāt| tāsvapsu bījaṃ śaktirūpaṃ āropitavān|