Manava Dharmashastra 2.165.5
Manubhāṣya 2.165.5
- Language
- Sanskrit
2.165.5
adhīyītetyadhyayanābhidhātṛrthāvacchinno bhāvārthaḥ | yamaniyamānuṣṭhānamitikartavyatā | na tatra tāvadasya vidheḥ svārthānuṣṭhāpakatvasambhavaḥ | yato viṣayānuṣṭhānadvārā sarvo vidhīnāṃ svārthānuṣṭhānasampattiḥ | tasyāsya viṣayānuṣṭhānaṃ vidhyantaravaśādeva siddham | ācāryasya hi vidhirasti ' upanīya śiṣyaṃ vedamadhyāpayet ' iti | na cādhyayanamantareṇādhyāpanasiddhiḥ | ataḥ ācāryaḥ svavidhisampattyarthamadhyayane māṇavakaṃ pravartayati svayaṃ ca jñātvā nācāryeṇāpravarti - tasyānuṣṭhānasambhavaḥ | ato'vaśyamācāryavidhiprayuktatā eṣitavyā | tatprayuktatve sati siddhamanuṣṭhānamiti na svādhyāyādhyayane māṇavakasya vidhinā kaścidarthaḥ | ataḥ prayoktṛtvāsambhavātkīdṛśī vidhirūpatā'sya vidheḥ | svarūpanāśe prasakte sa prakāro'nviṣyate, yathā'sya prayoktṛtvaṃ labhyate | tatra niścitastāvadayaṃ saṃskāravidhiḥ | na ca niṣphalaḥ saṃskāraḥ | adhyayane sati yādṛśasya tādṛśasyārtha bandhasya darśanāttasya ca sakalatatkarmānuṣṭhānopayogitvāt | ataḥ śrutādhyayanaviṣayasambaddhāvabodhakartavyatā'to vidheḥ pratīyate | yadyapi ca vastusvābhāvyena vākyagrahaṇasamanantaramavabodho jāyate, na tu niścitarūpo bhavati | ato yena prakāreṇa niścayo bhavati tasminnaṃśe vidheḥ prayoktṛtvam | niścayo vicārya saṃśayādivyudāsena bhavati | na ca vicāro'nyataḥ prāptaḥ | nācāryavidheḥ, tasyādhyayanamātreṇa nivṛtteḥ | nāpi dṛṣṭakāryaprayuktaḥ, kiṃ vicāramantareṇa puruṣasya na siddhyedyadarthaṃ pravarteta |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit