Manava Dharmashastra 5.110.3
Manubhāṣya 5.110.3
- Language
- Sanskrit
5.110.3
"nanu tatsmṛtāvapi vidhiḥ śrūyate | 'dāyādā evaṃ vibhajeran' 'caturo'śān harejjyeṣṭhaḥ' ( 9 | 153 ), 'jyeṣṭha eva tu gṛhṇīyāditi' ( 9 | 105 ) kiṃ vidhyartha eva liṅkāntare praiṣādau smaryate | padārthā vidhirūpāḥ, vidhiśeṣā. praiṣādayaḥ sarvatra pravarttanāpratipatteriti"--cet | hetuhetumatorāśiṣi prāptakālādiṣu kā pravarttanā | na ca grahaṇaṃ vidheyam, arthitayā prāptatvāt | 'svaparāṃśayoraviśiṣṭāyāmarthitāyāṃ niyamārtho vidhiriti' cet | adṛṣṭakalpanena vihitāṃśātirekeṇa vidhiniyama|nupapatteḥ | 'pratiṣedhākhyāparisaṃkhyeti' cet | yuktametat | kintu vibhāgakāla eva yaḥ kaścidadhikamaṃśaṃ bhrātṛbhiranujñātamādadīta sa pratyaveyātsatyāmapyanujñāyām-na caikavatsvaṃśe svatvaṃ jñāpyeta | grahaṇavidhau hi svatvāpattirupāttā | tasya yadanyattadasvamiti vijñāyate pratiṣedhaḥ | punastadatikrameṇāpi parigrahe syādeva svāmyam | ataśca cauryādinā'pīṣyate | na tadā idamasya svamidaṃ neti parigrahādṛte niścīyate | tasmādvidhiniyamaparisaṃkhyānāmasaṃbhavādityaṃśo'yaṃ svāmītyaṃśo'yamiti etāvānvibhāgārthaḥ | ato'yamarthāntare liṅ vibhajeranniti prāptakālatāyām | hareyurityādiṣu laukikapravṛttyanuvādaḥ, yathā "kṣudhito bhuñjīta" "yogakṣemārthamīśvaramabhigacche diti" | gautamaśca spaṣṭamevāha "rikthakraya" ityādi |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit