Pramāṇa · Search · About · API

Dharmapradipa 10.p1.1

Dharmapradīpa 10.p1.1

Language
Sanskrit

10.p1.1

sāmyena vaiṣamyeṇa dinadvaye muhūrtānyūnapradoṣaikadeśavyāptau paredyureva naktaṃ, sāyaṃkālasya gauṇasya tattithivyāptatvāditi mādhavaḥ | vastutastu eṣā koṭiraprayojikaiva| tathā hi | muhūrtānyūnakālatvena pradoṣavyāpitithisattve sutarāṃ paradina eva naktaṃ tatsāmyavaiṣamyayoraprayojakatayobhayadine pradoṣavyāptisattvarūpatṛtīyakoṭāvevāsya niveśānnāsyāḥ koṭeḥ svātantryamiti rāmaprakāśaḥ | asya ca divārātrivratatvena pradoṣavyāptidṛṣṭasāyaṃkālavyāptirapi nirṇayaheturbhavati | divārātrivratatvañca kūrmapurāṇe'bhihitam | "pradoṣavyāpinī yatra trimuhūrtā yadā divā |" kālavyāptistu paścānnirdiśyeti vivekaḥ | teṣvitaranakteṣu pradoṣavyāpitithigrahaṇe'pi bhānuvāsarasaṃkrāntyādinā gṛhasthasyāpi yadā rātribhojananiṣedhastadā so'pi divaiva naktaṃ kuryāt | tathā ca bhaviṣyapurāṇe"ye cādityadine brahmannaktaṃ kurvanti mānavāḥ | dinānte tepi bhuṃjīranniṣedhādrātribhojane ||" iti| asmiṃśca divābhojane uttamo muhūrtaḥ madhyama upāntyaḥ | tataḥ prācīno jaghanyaḥ | evaṃ satyantimābhāgatrimuhūrttavacanānyupapadyante | rātribhojane'pi ghaṭikātrayamuttamaḥ kālaḥ ghaṭikāṣaṭkaṃ madhyamaḥ | etadevābhipretya vacanaṃ smaryate"pradoṣo'stamayādūrdhvaṃ ghaṭikātrayamiṣyate | trimuhūrttaṃ pradoṣaḥ syādbhāvāvastaṃ gate sati ||" iti | niśīthaparyanto jaghanyaḥ 'naktaṃ prakurvīta rātrau' iti sāmānyenābhidhānāt | asauranakteṣu sāmānyena vaiṣamyeṇa vā dinadvaye pradoṣaikadeśavyāptau paredyureva naktaṃ kāryaṃ sāyaṃkālasya gauṇasya tattithivyāptatvāt |

Linked texts (4)