Dharmapradipa 8.p1
Dharmapradīpa 8.p1
- Language
- Sanskrit
8.p1
anyāṅge upavāsapratinidhau ca tadanusāreṇa nirṇaya iti kamalākaraḥ | kālanirṇayakārastu anyāṅge upavāsapratinidhau ca nāyaṃ naya ityāha | tathāca "nānyāṅgeyamabhojanapratinidhau naktaikabhakte nayaḥ" itiḥ | nirṇayāmṛtakāropyevam | mādhavastu anyāṅge svatantraikabhaktavannirṇayaḥ | upavāsapratinidhau tu tadupavāsatithau kāryam| tasya gauṇopavāsatvādityāhāmama tu evaṃ bhāti | anyasya tattaddevapūjanadānāderaṅgino'ṅkamiti vyutpatterdevapūjanādisamāptikāla eva mukhyaḥ kālaḥ, tatorkāstaparyantaṃ gauṇa iti | satyevam"dinārddhasamayetīte bhujyate niyamena yat | ekabhaktamiti proktamatastasmāddivaiva hi ||" iti skandapurāṇavacanamanugṛhītaṃ, sarvaiḥ sahāvirodhaśca bhavati | upavāsaṃ prakramya rogādinā tadaśaktau tatra gurvanujñayā payomūlaphalādyaśanamupavāsapratinidhiḥ | tatra gurvanujñākāla eva mukhyaḥ kālaḥ “gurorvacanamauṣadham” iti śāstrāditi śam | atha naktaṃ nirṇīyate | atra naktaśabdo bhojanaparaḥ | kālaparatve ‘tasyāṃ naktaṃ prakurvī te’tyādau prakurvī tetyasyānanvayāt nahi kālaḥ kenacitkartuṃ śakyate tasya bhojanasya rātrāviti kālavidhirato divābhojanarāhitye sati rātribhojanaṃ vratasya svarūpamanyathā svataḥ prāptasya rātribhojanasya vidhānavaiyarthyāt tasya rātribhojanasya viṣṇvādipūjanamaṅgaḥ | tattatsaṃnidhau paṭhitatvāt | tathā homādyapi tadaṅgam ‘homaṃ ca tatra kurvīta’ ityabhidhānāt| evañca sati pradhānaviroghena pūjāhomāderaṅgasya divānuṣṭhānamarthāduktaṃ bhavati | pradhānasya ca naktasya kāladvayaṃ bhaviṣye darśitam | “muhūrtānaṃ dinaṃ naktaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | nakṣatradarśanānnaktamahaṃ manye gaṇādhipa ||” iti | asya ca kāladvayasyādhikāribhedena vyavasthāmāha devalaḥ“nakṣatradarśanānnaktaṃ gṛhasthasya budhaiḥ smṛtam | yaterdināṣṭame bhāge rātrau tasya niṣidhyate||” iti
Linked texts (3)
- Devalasmṛti (fragments) — Sanskrit
- Kālanirṇaya (Kālamādhavīya) — Mādhava, Sanskrit
- Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit