Kalaviveka 76.33.2

76.33.2

vārṣikapunarābdikasapiṇḍīkaraṇāntānāntacaiva kṛtatvāt kathaṃ
punarmāsikaprasaktiḥ | naitat vārṣikādīnāmeva vacanotkarṣāt
tathāca viṣṇudharmmottare mārkaṇḍeyaḥ
“saṃvatsarasya madhye tu yadi syādadhimāsakaḥ
tadā trayodaśe māsi kriyā pretasya vārṣikī ||”
varṣanimittāyā vārṣikapunarābdikasapiṇḍīkaraṇāntaśrāddhakriyāyā
utkarṣāt | yattu vadanti
“yasminrāśigate bhānau vipattiṃ yānti mānavāḥ
teṣāṃ tatraiva karttavyā piṇḍadānodakakriyā ||”
iti vacanena teṣāmanutkarṣaḥ tanna | mṛtatithikarttavyasāṃvatsarikaśrāddhaviṣayatvādevāsya vārṣikasapiṇḍīkaraṇayostu naivaṃrūpatvāt
ityadhimāsanirūpaṇam
iti malamāsanirūpaṇam
atha samprati dviṣāḍhanirūpaṇam
tatra jyotiḥśāstram
“vrajati yadā mithunaṃ vihāya karkiṃ
tyaktā rājavivarjjitāntithiñca sūryyaḥ
bhavati tadā niyataṃ dvirāṣār̤haḥ
suraśayanasya vidhirdvitīyamāsi ||”
rājā somastena vivarjjitā amāvāsyocyate, tāṃ vihāya karkaṭagamanaviśeṣaṇāt karkaṭagamana eva tadatikramo na mithunagamanasamaya iti amāvāsyāiyātikramāvagaterāṣār̤hadvayameko mithune
karkaṭe cāparaḥ | etadevāparo'pyāha
“mithunastho yadā bhānuramāvāsyādvayaṃ spṛśet
dvirāṣār̤haḥ sa vijñeyo viṣṇuḥ svapiti karkaṭe ||”
“amāvāsyāmatikramya kulīraṃ yāti bhāskaraḥ
dvirāṣār̤haḥ sa vijñeyo viṣṇuḥ svapiti karkaṭe ||”
“prāpta āṣār̤hamāse tu sinīvālīdvayaṃ bhavet
dvirāṣār̤haḥ sa vijñeyaḥ patite cādhimāsake ||”
tathā !
“amāvāsyāmatikramya yadārkaḥ karkaṭaṃ vrajet
dvirāṣār̤haṃ tadā prāhuḥ patite cādhimāsake ||”
purāṇasya
tadetairmithunasthasūryeṇa dvayātikrame mukhyacāndro dvirāṣār̤ho