Kalaviveka 77.1.25
Kālaviveka 77.1.25
- Language
- Sanskrit
77.1.25
dhanadhānyavatī puṇyā sarvvapāpaharā śubhā
samupoṣyā janairyatnāt jayantī nāma cāṣṭamī
jayantyāmupavāsaśca mahāpātakanāśanaḥ
sa kāryyaḥ sumahābhaktyā pūjanīyaśca keśavaḥ ||”
tadevamādibhirvvacanairapi arddharātre rohiṇyaṣṭamyoryoge jayantīpadaprayogāt “tasya janmaśataiauddṛta ”mityādibhyaśca jayantyā eva
mahāphalaśruteḥ jayantīśarvvarīti ca† bhagavajjanmanimittatvāt
tithinakṣatramuhūrttānāṃ melake satyeva jayantīpadavācyatā
na punararddharātrātmakamuhūrttamantareṇa kṣaṇāntareṇāṣṭamīrohiṇīyogādapi jayantīti vaktuṃ śakyate śāstramūlatvādetatprayogasya
yacca “muhūrttamapyahorātra” ityādi vacanaṃ tadapi vijayanāmno
muhūrttasyaiva pratīteḥ tatraiva tu muhūrttayogo na tu kṛtsnāhorātraekadeśamuhūrttāntararohiṇīyoge jayantīśarvvarī bhavatītyarthaḥ
“rohiṇīsahitā kṛṣṇā māsi bhādrapade'ṣṭamī
arddharātrādadhaścorddhaṃ kalayāpi ca‡ sā bhavet ||” iti
asyāpi ayamevārthaḥ
yadyapi divāprabhṛtivarttamānāyāmaṣṭamyāṃ kalānyūnāīrātrādapi prabhṛti rohiṇīnakṣatraṃ bhavati, kalādhikāīrātraparyyantaṃ vā
rohiṇī bhavati, tadāpi rohiṇyaṣṭamī bhavati| evaṃ hi sati
arddharātrayogo'vaśyaṃ bhavati| arddharātrayogaparatvamasyāpi vacanasya na punarekadaiva vivakṣitam| “kalayāpi vā” ityanādarābhidhānāt adṛṣṭārthatāpatteḥ
nanu bhavatvarddharātrayogavivakṣā “tārāpatyudaye tathe”ti kimarthamupanyastam aṣṭamyāmarddharātra eva candrodayāt| naitadaṣṭamyāmarddharātre
candrodayasyāniyatatvāt| tatra prathamamadhyamaśeṣabhāgabhedena udayasya arddharātrādadhaścorddhañca sambhavāt tadarthamuktam