Kalaviveka 77.1.27
Kālaviveka 77.1.27
- Language
- Sanskrit
77.1.27
nanu nyūnārddharātrātprabhṛti nakṣatrasambandhe dināntare'pi tāvatkālavyāpitvāt tithibhānte ca pāraṇavidhe rātrau pāraṇaṃ
prasajyeta | satyaṃ vacanānna doṣaḥ
nanu
“sāyamādyantayoraṅgoḥ sāyaṃ prātaśca madhyame
dharmopavāse kurvīta naiva bhaktacatuṣṭayam ||”
iti sāyaṃbhojanaṃ niṣiddham
satyaṃ bhaktacatuṣṭayaṃ na kurvīta iti bhaktacatuṣṭayapravṛttimato'dhikāri siddhe na sāyamādikaṃ viśeṣaṇaṃ vivakṣitaṃ vākyabhedāpatteḥ havirubhayatvavat
ataeva padmapurāṇe
“ahnorādyantayorbhaktamekaikaṃ madhyato dvayam
caturbhaktaniṣedho'yamupavāsaḥ prakīrttitaḥ ||”
tatra “sāyam” ityanuktavān
yadi vā nāyaṃ niṣedhaḥ kintu upavāsapūrvvaparayordinayoḥ
sakṛdbhojanaṃ vratāṅgatayā vidhīyate lāghavāt | pakṣadvaye'pi dvitīyabhojanaprāyaḥprāptasāyaṃsambandhānuvādaḥ
ataḥ
“yukte śaśini bhuñjīta yadi na syānmahāniśā |”
itivat mahāniśāparityāgena dvitīyāhorātrasya pradoṣaprahare
rātriśeṣe vā pāraṇāṃ kariṣyati
natu tithibhānte ca pāraṇamiti pāraṇakarttavyatāparaṃ yena
tadantaeva vidhiḥ | kiṃ tarhi ? nakṣatre ca tithau ca varttamāne
na kuryyāditi tātparyyaṃ tatraiva doṣaśruteḥ | rāgaprāptabhojanānuvādena vā tithinakṣatretarākāle kuryyāditi vidhiḥ | sa ca
rātriśeṣabhojane'pi aviruddhaḥ | tṛtīya evāhani pāraṇaṃ kariṣyate'pare'hanītivanniyamābhāvāt
“aṣṭamyāmatha rohiṇyāṃ na kuryātpāraṇāṃ kvacit |”
ityanena ekavākyatvāt
tithibhānte ca pāraṇamiti nānyatra pravarttate | ataḥ saptamyādyupavāse paradine saptamīnirgamapratyavekṣaṇamanālambanameva