Prataparka 13.p146
Pratāpārka 13.p146
- Language
- Sanskrit
13.p146
kramācchrāddhasya kālaḥ syādityanvayaḥ | anena kanyāpekṣayā tulāyā anukalpatvamuktam | atra kanyātulayorapi kṛṣṇapakṣa eva grāhyaḥ | sāmānyataḥ prāptasya kālasya parityāge hetvabhāvāditi kecit | tatrāpi kārttikāmāvasyāyāṃ viśeṣataḥ kāryaṃ "yeyaṃ dīpanvitā rājan ! vyāpta paṃcadaśī bhuvi | tasyāṃ dadyānna ceddattaṃ pitṝṇāṃ vai mahājayaḥ ||” iti bhaviṣyavacanāt | paṃcadaśī amāvasthā khyātetyuktatvāt | mukhyagauṇakāle mahālayāparapakṣaśrāddhānanuṣṭhāne prāyaścittamuktamṛgvidhāne“dūro aśvasya maṃtraṃ ca daśāmāsaṃ dvimāsayoḥ | mahālayaṃ yadā nyūnaṃ tadā sampūrṇameti tat ||” iti dvimāsayoḥ kanyātulayormahālayaśrāddhaṃ yadāhīnaṃ ityarthaḥ | maṃtrastu"duro aśvasya duradūdragorasiduro yavasya suta inasyati | śikṣānuraḥ pradivo akāmakarśanaḥ sakhā sakhibhyastamidaṃ paṇīmasi ||” iti maṃtraṃ japet yattu jātukarṇyaḥ“ākāṃkṣanti sma pitaraḥ paṃcamaṃ pakṣamāśritāḥ | tasmāt tatraiva dātavyaṃ dattamanyatra niṣphalam ||” iti | tatphalātiśayahāniparaṃ 'kanyāṃ gacchatu vā navā' iti turyapadevāpāṭhaḥ | tena kanyāyoge prāśastyamātram | mahālaye viśeṣamāha devalaḥ“devādyaṃ naiva kurvīta daivāntaṃ naiva kutracit | devādyaṃ taṃ hi kurvīta śrāddhaṃ pāraṇahetunā ||” iti | ādau devā viśvedevā ante devā mahāviṣṇuriti vyākhyātaṃ nirṇayāmṛte“ataśca viṣṇuprītyarthaṃ brahmaṇapūjanādyatrāvaśyakamiti” pratīyate | atra viśvedevāstāvaddhurilocanau “api kanyāgate sūrye kāmye ca dhurilocanā” ityāditya purāṇokteḥ, kṛtyaralanāvalyāṃ tu“pururavārdravasaṃjñako viśvedevau” yattu“api kanyāgate sūrye śrāddhe tu dhurilocanau" ityādipurāṇavacanaṃ tatkāmyabuddhyā kriyamāṇamahālayaśrāddhaviṣayamiti hemādrayādayaḥ kecinnitye'pi mahālayaśrāddhe tāvicchanti mahyaṃ tvetanna rocate yato nātra mahālayapadaṃ śrūyate kiṃtu kanyāgate sūrye śrāddha ityeva | tatra kiṃ 'kanyāgate sūrye' itoyamadhikaraṇasaptamī | uta nimittasaptamī | ādye kanyāgatādhikaraṇakeṣu vārṣikādiṣvatiprasaṃgaḥ | dvitīye mahālayaśrāddhasya tannimittakatvābhāvena tatra dhurilocanau na syātām
Linked texts (2)
- Śaunakasaṃhitā — Sanskrit
- Devalasmṛti (fragments) — Sanskrit