Pramāṇa · Search · About · API

Smritikaustubha 10.94

Smṛtikaustubha 10.94

Language
Sanskrit

10.94.1

sahasracaṇḍīvidhiḥ rudrayāmale-sahasracaṇḍīṃ vidhivacchṛṇu viṣṇo mahāmate | rājyabhraṃśādiprakṛtya | ityādivividhe duḥkhe
kṣayarogādije bhaye | sahasracaṇḍī kāryā tu kuryādvā kāryettathā | jāpakāstu śataṃ proktā viṃśaddhastaśca maṇḍapaḥ | bhojyāḥ
sahasraṃ viprendrāḥ śataṃ gāvaśca dakṣiṇā | gurave dviguṇaṃ deyaṃ śayyādānaṃ tathaiva ca | saptadhānyaṃ ca bhūdānaṃ śvetāśvaṃ ca manoharam
pañcaniṣkamilā mūrtiḥ kartavyā parimāṇataḥ | aṣṭādaśabhujā devī
sarvāyudhavibhūṣitā | avāritānnaṃ dātavyaṃ sahasraṃ pratyahaṃ vibho
śataṃ vā niyatāhāraḥ payaḥpānena vartayet | evaṃ yaścaṇḍikāpāṭhaṃ
sahasraṃ tu samācaret | tasya syātkāryasiddhistu nātra kāryā
vicāraṇā | iti
athātraiva navarātre nṛpaṃ prati vihitaṃ lohābhisārikaṃ karma
nirṇayāmṛte bhaviṣyottare-jayābhilāṣī nṛpatiḥ pratipatprabhṛti
kramāt | lohābhisārikaṃ karma kārayedyāvadaṣṭamī | prāgudakpravaṇe
deśe patākābhiralaṃkṛtam | maṇḍapaṃ kārayeddivyaṃ navasaptakaraṃ varam | ṣoḍaśahastapramāṇamityarthaḥ | āgneyyāṃ kārayetkuṇḍaṃ hastamātraṃ suśobhanam | mekhalātrayasaṃyuktaṃ yonyāśvatthadalābhayā | rājacihnāni sarvāṇi śastrāṇyastrāṇi yāni ca | ānīya maṇḍape
tāni mantrairevādhivāsayet | tatastu brāhmaṇaḥ śāntaḥ śuklāmbaradharaḥ śuciḥ | oṃkārapūrvakairmantraistalliṅgairruhuyāddhṛtam | lohanāmābhavatpūrvaṃ dānavaḥ sumahābalaḥ | sa devaiḥ samare kruddhairbahudhā
śakalīkṛtaḥ | tadaṅgasaṃbhavaṃ sarvaṃ lohaṃ yaddṛśyate kṣitau | tasyābhisāraṇādrājño vijayaḥ samudāhṛtaḥ | śastrāstramantrairhotavyaṃ pāyasaṃ

10.94.2

ghṛtasaṃyuktam | hutaśeṣaṃ turaṅgāṇāṃ rājñāñcamupahārayet | lohābhisārikaṃ karma tenaitadṛṣibhiḥ smṛtam | dhṛtapalyayanānaśvāngajāṃśca
samalaṃkṛtān | bhrāmayennagare nityaṃ nandighoṣapuraskṛtān | pratyahaṃ
nṛpatiḥ snātvā saṃpūjya pitṛdevatāḥ | pūjayedrājacihnāni phalamālyavilepanaiḥ | pūjāmantrānmravakṣyāmi purāṇoktānahaṃ tava | yaiḥ
pūjitāḥ prayacchanti kīrtimāyuryaśo balam | iti | tatra-yathāmbudāśchādayanti śivāyemāṃ vasundharām | tathā chādaya rājānaṃ
vijayārogyavṛddhaye | iti chatraṃ pūjayet | śaśāṅkakarasaṃkāśa
kṣīraḍiṇḍīrapāṇḍura | protsārayāśu duritaṃ cāmarāmaradurlabha
iti cāmaram |-gandharvakulajātastvaṃ mā bhūyāḥ kuladūṣakaḥ
brahmaṇaḥ satyavākyena somasya varuṇasya ca | prabhāvācca hutāśasya
vardhaya tvaṃ turaṅgamān | tejasā caiva sūryasya munīnāṃ tapasā
tathā | rudrasya brahmacaryeṇa pavanasya balena ca | smara tvaṃ rājaputro'si kaustubhaṃ ca maṇiṃ smara | surāsurairmathyamānakṣīrodāmṛtādibhiḥ | jāta uccaiḥśravāḥ pūrvaṃ tena jātosi tatsmara | yāṃ gatiṃ
brahmahā gacchenmātṛhā pitṛhā tathā | bhūmyarthe'nṛtavādī ca kṣatriyaśca parāṅmukhaḥ | sūryācandramasau vāyuryāvatpaśyanti duṣkṛtam
tāṃ gatiṃ vrajasi kṣipraṃ tacca pāpaṃ bhavettava | nirṛtiṃ yadi gacchethā yuddhe'dhvani turaṅgama | ripūnvijitya samare sahabhartrā sukhī
bhava | iti aśvam | - śakraketo mahāvīrya śyāmavarṇārcayāmyaham | pakṣirāja namastestu tathā nārāyaṇadhvaja | garutmānmārutagatistvayi saṃnihito yataḥ | dhārayantyāyudhānyatra rakṣa tvaṃ ca

10.94.3

ripūndaha | iti dhvajam | - yathā hiraṇyakaśiporyuddhe devāsurāstathā | kālanemivadhe yadvā yadvā tripuraghātane | śobhitastu
tathaivādya śobhayāsmānsvaśobhayā | pūtanā revatī nāmnā kālarātristu yā smṛtā | dahasvāśu ripūnsarvānpatāke tvaṃ mayārcitā
iti patākām | - kumudau vāraṇau padmapuṣpadantau ca vāmanaḥ
supratīko'ñjano nīla ete'ṣṭau devayonayaḥ | teṣāṃ putrāśca pautrāśca
vanyāvaṣṭau samāśritāḥ | mado bhadro gajaścaiva rājasaṃkīrṇa eva
ca | vanevane prasūtāste yūthāni sumahānti ca | pāntu tvāṃ vasavo rudrā ādityāḥ samarudgaṇāḥ | bhartāraṃ rakṣa nāgendra svāmī
ca pratipālyatām | avāpnuhi jayaṃ yuddhe gamane svasti no vraja
iti hastinam | - asirviṣamanāḥ khaṅgastīkṣṇadhāro durāsadaḥ
śrīgarbho vijayaścaiva dharmādhārastathaiva ca | ityaṣṭau tava nāmāni
svayamuktāni vedhasā | hiraṇyaṃ ca śarīraṃ te dhātā devo janārdanaḥ | pitā mātā mahādevastasmātpālaya sarvadā | iti khaḍgam | - sarvāyudhamahāmātra sarvadevārisūdana | cāpa māṃ sarvadā
rakṣa sākaṃ sāyakasattamaiḥ | dhṛtaṃ kṛṣṇena rakṣārthaṃ saṃhārārthaṃ hareṇa
ca | trayīmūrtigataṃ deva dhanurastraṃ namāmyaham | iti cāpam
- sarvāyudhānāṃ prathamaṃ nirmitāsi pinākinā | śūlāyudhādviniṣkṛṣya kṛtvā muṣṭigrahaṃ śubham | caṇḍikāyai pradattāsi sarvaduṣṭanibarhiṇī | tathā vistāritā cāsi devānāṃ pratipāditā
sarvasattvāṅgabhūtāsi sarvāśubhanivāriṇī | churike rakṣa māṃ nityaṃ
śāntiṃ yaccha namostu te | iti churikām | - rakṣāṅgāni gajāṃśca rakṣa vājidhanāni ca | mama dehaṃ sadā rakṣa kaṭṭāraka namostu

10.94.4

te | iti kaṭṭārakam | - prāsa jñāpaya śatrūṃstvamanayā lokamāyayā | gṛhāṇa jīvitaṃ teṣāṃ rakṣa sainyaṃ ca māmakam | iti
kuntam | - śarmapradastvaṃ samare varma sainye yaśodyame | rakṣa māṃ
rakṣaṇīyo'haṃ tāpanena namostu te | iti varma | - protsāraṇāya
duṣṭānāṃ sādhusaṃrakṣaṇāya ca | brahmaṇā nirmitaścāsi vyavahāraprasiddhaye | yaśo dehi sukhaṃ dehi jayado bhava bhūpateḥ | tāḍayasva
ripūnsarvānhemadaṇḍa namostu te | iti kanakadṇḍam |-dundubhe
tvaṃ sapatnānāṃ ghoṣāddhṛdayakampana | bhava bhūmipasainyānāṃ tathā vijayavardhanaḥ | yathā jīmūtaghoṣeṇa prahṛrṣanti ca barhiṇaḥ | tathāstu
tava śabdena harṣo'smākaṃ mudāvahaḥ | iti dundubhim |-puṇyastvaṃ puṇyaśaṅkhānāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam | viṣṇunā vidhṛto'siṃ tvamataḥ śāntiprado bhava | iti śaṅkham |-vijayo
jayado jetā ripughātī śubhaṃkaraḥ | duḥkhahā dharmadaḥ śāntaḥ sarvāriṣṭavināśanaḥ | eteṣṭau saṃnidhau yasmāttava siṃhā mahābalāḥ
tena siṃhāsaneti tvaṃ mantrairvedaiśca gīyase | namaste sarvatobhadra bhadrado bhava bhūpateḥ | trailokyajayasarvasva siṃhāsana namostu te
iti siṃhāsanam |-tathaiva karmacihnāni svāni pūjyāni
śilpibhiḥ | lohābhisārikaṃ karma kṛtvaivaṃ mantrapūrvakam | yamaṃ

10.94.5

kṛtvā tathāṣṭamyāṃ pūrvārddhe snānamācaret | yamaṃ niyamam | kuṅkumapaṅkasadanaiścaturasraiḥ śailapiṣṭaiśca | carcitagātrāṃ devīṃ kusumairabhyarcayedbahubhiḥ | kumudaiḥ sapadmakusumaiḥ sadhūpadīpaiḥ sanaivedyaiḥ | māṃsairbalyupahārairmāṅgalyaśabdasamucchalitaiḥ | cihnitachatrairyānaiḥ syandanasitaśastradhārijanalokaiḥ | tuṣṭairaśvāstrādi ca nivedyate sarvameva
bhagavatyai | kuṅkumapaṅkādīnāṃ yogyatayā devyarcane viniyogo bodhyaḥ
pūjāmantrāstu-jayantī maṅgalā kālī bhadrakālī kapālinī
durgā kṣamā śivā dhātrī svāhā svadhā namostu te | bilvapatramantrastu-amṛtodbhava śrīvṛkṣa mahādevapriyaṃ sadā | bilvapatraṃ prayacchāmi pavitraṃ te sureśvari | durgā sā pūjanīyā ca taddine droṇapuṣpakaiḥ | iti | adhivāsane pūjāyāṃ home ca ta eva mantrāḥ
homasaṃkhyā pratidaivataṃ pratidravyamaṣṭottaraśatādirūpā | iti lohābhisārikam
atraiva aśvayātrāviṣayo viśeṣavidhiḥ nirṇayāmṛte devīpurāṇe-āśvayukśuklapratipatsvāttiyoge śubhe dine | pūrvamuccaiḥśravā nāma prathamaṃ śriyamāharat | tasmātsāśvairnaraistatra pūjyo'sau
śraddhayā sadā | pūjanīyāśca turagā navamīṃ yāvadeva hi | śāntisvastyayanaṃ kāryaṃ tadā teṣāṃ dine dine | dhānyaṃ bhallātakaṃ
kuṣṭhaṃ vacāṃ siddhārthakāṃstathā | pañcavarṇena sūtreṇa granthi teṣāṃ tu
bandhayet | vāyavyairvāruṇaiḥ sauraiḥ śākraimaitraiśca vaiṣṇavaiḥ | vaiśvadevaistathāgneyairhomaḥ kāryoṃ dine dine | turaṅgā rakṣaṇīyāstu puruṣaiḥ

10.94.6

śastrapāṇibhiḥ | na ca tāḍyāḥ kvacitkaiścinna ca vāhyāḥ kathaṃcana | iti | atra turagapūjāyā uccaiḥśravaḥpūjātaḥ pṛthagvidhānātpratimāyāmuccaiḥśravasaṃ revantanāmakaṃ devaṃ ca saṃpūjya pratyakṣāśvapūjanaṃ kartavyamiti pratīyate | vāyavyairityādibahuvacanebhyaḥ pratyekaṃ kapiñjalādhikaraṇanyāyena mantreṣu tritvaṃ labhyate
atha nṛsiṃhaprasādanirṇayāmṛtodāhṛtapaurāṇavacāṃsi cānusṛtya
prayogaḥ | ṣoḍaśahastapramāṇamaṇḍapaṃ patākopaśobhitamaiśānapravaṇadeśe vidhāya tadāgneyyāṃ hastamātraṃ trimekhalamaśvatthadalopamayoniyuktaṃ manoharaṃ kuṇḍaṃ vidhāya maṇḍapaiśānadeśe rājacihnāni śastrāṇyastrāṇi sthāpayet | aśvaśālāṃ gomayalaptāṃ sarvatoveṣṭanena
narasaṃcāravarjitāṃ nānāpuṣpaphalādyalaṃkṛtāṃ dhūpitāṃ ca kṛtvā tasyāmudayātprāgeva snāpitānalaṃkṛtānnirjalapuṣpamālābhirarcitāṃsturagānsūryakarasparśavarjaṃ śastrapāṇayaḥ puruṣāḥ saptāhaṃ rakṣeyuḥ | teṣāṃ
kaṇṭhadeśeṣu guggulāmalakīdhānyabhallātakakuṣṭhavacāpāmārgabījalohaśvetasarṣapāṇāṃ pañcavarṇasūtreṇa vastre poṭalikāṃ kṛtvā badhnīyāt
pratipadaḥ svātiyogābhāve yasyāṃ tithau svātiyogaḥ prātarbhavati
tāmārabhya navamīparyantamaśvapūjā kāryā |—āśvayukśuklapakṣe tu
svātiyoge śubhe dine | iti prakṛtya brāhme vājinīrājanavidheriti saṃpradāyavidaḥ | anye tu satyāmasatyāmapi svātyāṃ pratipadi citrāvaidhṛtiyoge dvitīyāyāṃ pañcamyāṃ vāśvapūjārambhaḥ—
vājinīrājanaṃ paścāddhitvā citrāṃ ca vaidhṛtim | ityaśvaśāstro
kterityāhuḥ | dvitīyāvidhiśca vyavahāroccaye—āśvayujaśuklapakṣe tithau dvitīyādisaptarātraṃ tu | tatra divākarakiraṇairaspṛṣṭā

10.94.7

vājilo rakṣyāḥ | guggulaṃ hiṅgulaṃ caiva vacāpāmārgataṇḍulān
lohaṃ siddhārthakaṃ caiva badhnīyādvājikaṇṭhake | grahahomastu kartavyo
grahāṇāmarcanaṃ tathā | iti | tṛtīyāpañcamyorapi vidhirdṛṣṭo
govindārṇave-svātyāditye tṛtīyādau saptāhaṃ cāśvine site
rakṣāṃ kṛtvā hayānāṃ tu śāntyā nīrājayettataḥ | iti | bhūpālavallabhe-kārtike māsi pūrṇīyāmaṣṭamyāṃ dvādaśīdine | āśvine
śuklapañcamyāṃ hayanīrājanaṃ smṛtam | iti | atra pañcamyantoktakāleṣu daivāttadantārambhe gauṇakālatvenāṣṭamīdvādaśīpūrṇamāsyo vihitā iti bodhyam | saugandhikapuṣpasūryavallīdarśanaṃ turaṅgāṇāṃ na
kārayet | dṛṣṭvā puṣpadvayaṃ vāhā na labhante śubhāṃ gatim | tasmātsaugandhikaṃ puṣpaṃ sūryavallīṃ ca varjayet | iti hayaśāstrīravacanāt | saugandhikaṃ tu kahāramityamaraḥ | sthalakamalamiti yāvat | sūryavallī hurahureti prasiddhā | tatraiva pradhānāśvasamīpaṃ
sthaṇḍilaṃ kāryam | tato yajamāno deśakālau saṃkīrtya sakalaśatrujayasiddhidvārā śrīparameśvaraprītyarthaṃ lohābhisārikayahnaṃ vājinīrājanasahitaṃ kariṣye iti saṃkalpya gaṇapatipūjanādiācāryavaraṇāntaṃ kuryāt | tata ācāryaḥ chatracāmarādīnāṃ pūrvoktamantraiḥ
pūjāṃ kuryāt | ṣoḍaśopacāraiḥ pratyakṣāśvapūjanātpūrvaṃ pratimādau
uccaiśravaḥpūjāṃ vidhāya revantapūjanaṃ kāryam | tatra mantraḥ śālihotre-namo devādhidevāya turaṅgabalacāriṇe | sūryaputrāya devāya
turaṅgasahitāya ca | turaṅgapariṣadyasya nṛpajopari dhāvati | sāśvamaśvādhipaṃ rakṣa śaraṇaṃ tvāṃ vrajāmyaham | iti | sūryaputra
mahābāho chāyāhṛdayanandana | śāntiṃ kuru turaṅgāṇāṃ revantāya

10.94.8

namostu te | iti vā | sārasindhau-kuṅkumāgurukarpūracandanādyanulepanaiḥ | padmapuṣpārghadhūpaiśca dadhimodakapāyasaiḥ | ye pūjayanti
revantaṃ teṣāṃ śrīranapāyinī | iti | tataḥ pratyakṣāśvapūjanaṃ tannīrājanaṃ ca kṛtvā siṃhāsanāntapūjāṃ kuryādudāhṛtamantraiḥ | kadācidetāsu pūjāsu strīkartṛkatvaprasaktāvapi revantapūjāṃ strī na kuryāt | abhūdvai pūrvabhūpasya pahnyā revantapūjane | sūnunāśastato
nārī na niyojyā tadarcane | iti govindārṇave sārasindhuvacanāt | sarvapūjānte kuṇḍe gṛhyoktavidhināgnisyāpanādi | tato
grahāṇāmāvāhanādi | tato gṛhyoktavidhinā vāyavyādiliṅgairmantrairekaviṃśatirājyāhutīrjuhuyāt | oṃkārapūrvairmantraistalliṅgairrjuhuyāddhṛtam | iti bhaviṣyokteḥ | vāyavāyāhidarśatetitisṛṇāṃ
madhucchandā vāyurgāyatrī vājinīrājanapradhānājyahome 0 | vāyavāyāhi 0 vāya ukthebhiḥ 0 vāyolava 0 vāyavaidaṃ 0 | nahitekṣatramititisṛṇāmājīgartiḥ śunaḥśepo varuṇastriṣṭup | vājinī 0
nahite kṣatraṃ 0 | abudhnerājā 0 | uruṃhirājā 0 | varuṇāyedaṃ 0
udutyamiti tisṛṇāṃ kāṇvaḥ praskaṇvaḥ sūryo gāyatrī | udutyaṃ 0
apatye 0 adṛśramasya 0 sūryāyedaṃ 0 | ukthamitivayormadhucchandāḥ

10.94.9

śakro'nuṣṭup | ukthamiṃ 0 | tamisrasakhi 0 | śakrāyedaṃ | jyeṣṭhenasotarityāṃgirasomedhātithiḥ śakro gāyatrī | jyeṣṭhenasota 0 | śakrāyedaṃ 0 | atodeveāititisṛṇāṃ medhātithirviṣṇurgāyatrī | atodevā 0 idaṃviṣṇu 0 trīṇipadā 0 viṣṇavaidaṃ 0 | omāsa iti tisṛṇāṃ madhucchandā viśvedevā gāyatrī | oṃomāsa 0 viśvedevāsoattura 0 viśvevāsoasridha 0 | viśvebhyodevebhyaidaṃ 0 | agnimīḷa iti tisṛṇāṃ madhucchandā agnirġāyatrī | agnimīḷe 0 agniḥ
pūrvebhiḥ 0 agninā 0 agnayaidaṃ 0 | atha yajuḥśākhini yajamāne'pekṣitāstattacchākhīyamantrā likhyante | pīvo annāṃ-rāyenu-ānoniyudbhiriti tisṛṇāṃ vasiṣṭhaṛṣiḥ vāyurdevatā triṣṭupchandaḥ
vājinīrājana 0 evamagrepi viniyogaḥ | pīvo'nnāṃ 3 rayivṛdhaḥ
sumedhāḥ śvetaḥ siṣakti niyutāmabhiśrīḥ| te vāyave samanaso vitasthurviśvennaraḥ svapatyāni cakruḥ svāhā | rāye nu yaṃ jajñatū rodasī ubhe rāye devī dhiṣaṇā dhāti devam | adhā vāyuṃ niyutaḥ saścata svā uta śvetaṃ vasudhitiṃ nireke svāhā | ā no niyudbhiḥ
śatinībhiradhvaram̐ sahasriṇībhirupa yāhi yajñam | vāyo asminhaviṣi mādayasva yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ svāhā | idaṃ
vāyavenamama iti tisṛṇāṃ tyāgaḥ | urum̐hi rājā-imaṃme-tattvāyāmīti tisṛṇāṃ śunaḥśepa ṛṣiḥ varuṇo devatā ādyāntyayostriṣṭup madhyamā gāyatrī | urum̐ hi rājā varuṇaścakāra sūryāya panthāmanvetavā u | apade pādā pratidhātavekarutāpavaktā hṛdayāvidhaścit svāhā | imaṃ me varuṇa śrudhī havamadyā ca mṛḍaya | tvāmavasyurācake svāhā | tattvā yāmi brahmaṇā vandamānastadāśāste
yajamāno havirbhiḥ | aheḍamāno varuṇehabodhyuruśam̐samāna āyuḥ

10.94.10

pramoṣīḥ svāhā | idaṃ varuṇāya 0 | udvayamudutyamiti dvayoḥ praskaṇvaḥ sūryaḥ krameṇānuṣṭup gāyatrī | citramityasya kutsa āṅgirasaḥ sūryyastriṣṭup | udvayaṃ tamasaspari paśyanto jyotiruttaram
devaṃ devatrā sūryamaganma jyotiruttamam̐svāhā | udutyaṃ jātavedasaṃ
devaṃ vahanti ketavaḥ | dṛśe viśvāya sūryam̐svāhā | citraṃ devānāmudagādanīkaṃ cakṣurmitrasya varuṇasyāgneḥ | āprā dyāvāpṛthivī
antarikṣam̐sūrya ātmā jagatastasthuṣaśca svāhā | sūryāyedaṃ0
trātāramityasya gargaḥ indraḥ sutrāmā-tasya vayamityanayoḥ prajāpatyaśvisarasvatya ṛṣayaḥ | indro devatā triṣṭupchandaḥ | trātāramindramavitāramindram̐ havehave suhavam̐ śūramindram | huve nu śakraṃ
puruhūtamindram̐ svasti no maghavā dhātvindraḥ svāhā | indraḥ sutrāmā svavām̐avobhiḥ sumṛḍīko bhavatu viśvavedāḥ | bādhetāṃ
dveṣo abhayaṃ kṛṇotu suvīryasya patayaḥ syāma svāhā | tasya vayam̐
sumatau yajñiyasyāpi bhadre saumanase syāma | sa sutrāmā svavām̐indro
asme ārāccidveṣaḥ sanutaryuyota svāhā | idamitrdāya 0| idaṃviṣṇurityasya medhātithiṛṣirviṣṇurgāyatrī | irāvatītyasyavasiṣṭhoviṣṇustriṣṭup | uruviṣṇo ityasya prajāpatirviṣṇuranuṣṭup | idaṃviṣṇurvicakrame tredhā nidadhe padam | samūḷhamasya pām̐sure svāhā | irāvatī ghenumatī hi bhūtam̐sūyavasinī manave yaśasye | vyastabhnādrodasī viṣṇurete dādhāra pṛthivīmabhito mayūkhaiḥ svāhā | uruviṣṇo vikramasvorukṣayāyanaskṛdhi | ghṛtaṃ ghṛtayone piba praprayajñapatiṃ tira svāhā
idaṃ viṣṇavenamama | omāsa iti madhucchandā ṛṣiḥ-viśvedevāsa

10.94.11

ityasya gṛtsamado viśvedevā devatā gāyatryau | viśvedevā ityasyāḥ
suhotro viśvedevāstriṣṭup | omāsaścarṣaṇīdhṛto viśvedevāsa āgata | dāśvāṃso dāśuṣaḥ sutam̐svāhā | viśvedevāḥ śṛṇutemam̐
havaṃ me ye antarikṣe ya upadyaviṣṭha | ye agnijihvā uta vā yajatrā
āsadyāsminbarhiṣi mādayadhvam̐svāhā | idaṃ viśvebhyodevebhyo
namama | agnenayetyasyāgastyaḥ ayaṃ ta iti prajāpatiḥ agnirdevatātriṣṭubhau | yamagna iti madhucchandā agnirgāyatrī | agne naya supathā
rāye asmānviśvāni deva vayunāni vidvān | yuyodhyasmajjuhurāṇameno bhūyiṣṭhāṃ te namauktiṃ vidhema svāhā | ayaṃ no agnirvarivaḥ
kṛṇotvayaṃ vṛdhaḥ pura etu prabhindan | ayaṃ śatrūnjayatu jarhṛṣāṇo'yaṃ
vājāñjayatu vājasātau svāhā | yamagne pṛtsu martyamavāvājeṣu yaṃ
junāḥ | sa yantā śaśvatī riṣaḥ svāhā | idaṃ agnaye0 | śastrāstramantraiḥ pratimantramaṣṭottaraśataṃ aṣṭāviṃśati vāṣṭau vā ghṛtapāyasāhutīrhutvā hutaśeṣaṃ turaṅgagajebhyo dadyātturaṅgebhya eva vā mukhyāśvāyaiva vā | tataḥ sthaṇḍile pūrvakalpite gṛhyoktavidhinā'gniṃ
pratiṣṭhāpya pūrvāṅgāni kṛtvā vakṣyamāṇamantraiḥ sāyaṃ prātarāhutīśca

10.94.12

juhuyāt |-rohitāśva mahābhāga havyavāha namonamaḥ | dhūmadhvaja ṛtūddhāra sūryasya prathitaḥ pathi | uttiṣṭha homaṃ gṛhṇemaṃ śāntirastu haveṣu naḥ svāhā | iti prathamāhutyāgnimutthāpya | oṃprajāpatīndrayamavaruṇavivasvatkuberasuṣeṇāhiśamyādityāśvigaruḍadhruvasthaviṣṇuviśvedevasādhyamarudbhyaḥ svāhā | oṃvidyādharayakṣagandharvanakṣatroḍugaṇagrahatārāvāsukiprabhṛtināgasarvapaurṇamāsīdevanadīsāgaravanaspatibhyaḥ svāhā | oṃanyebhyo devebhyaḥ svāhā | iti tisra
āhutīrjuhuyāt | evaṃ sāyamapi catasra āhutayo hotavyāḥ
nityaṃ pratyūṣavelāyāmevāśvānsnāpayetpāyayecca | purohitaṃ dvikālaṃ
gandhatāmbūlavastrāditoṣitaistribhirbrāhmaṇaiḥ puṇyāhasvastiṛddhivācanaṃ śāntisūktapāṭhaṃ ca kārayitvā nartakagāyakavāditravādimāgadhaiḥ pratyahaṃ aśvaśālāyāṃ nṛtyagītavāditraninadastutīḥ kārayitvā
saptame dine sāyaṃ homānantaraṃ homaśeṣaṃ svagṛhyoktavidhinā samāpayet | tato'ṣṭamadine jalāśayatīre vartulamaṇḍape varuṇāyanama

10.94.13

iti gandhādibhirvaruṇaṃ saṃpūjya varuṇāya eṣa balirnamama iti dadhiguḍabhaktena baliṃ dattvā paścādaśvāṃstoye'vagāhya puṣpamālābhirvibhūṣya śālāyāmabhipraveśayet | tato vijayadaśamyāṃ nagarādvahiraiśānīṃ diśi prākpravaṇe śucau deśe daśahastocchritaṃ śubhadārumayaṃ kāṣṭhadvayaṃ madhye'ṣṭahastāvakāśamuttaradakṣiṇakrameṇāropya tasyopari samānajātikāṣṭhamayaṃ turaṅgaṃ kṛtvā tattoraṇadhvajamālādyalaṃkṛtaṃ kṛtvā śastrapāṇibhiḥ puruṣairabhirakṣaṇīyam | tato rājasaṃgrāmayogyamukhyāśvamukhānaśvānsapurohitānsamyagalaṃkṛtān śastrapāṇibhiḥ puruṣairvakṣyamāṇapuṇyāhabrahmaghoṣagītavāditrabandijanastutibhiḥ saha toraṇasamīpaṃ prāpayeyuḥ | tata uktatoraṇastambhasamīpe
purohitaḥ svagṛhyoktamārgeṇāgniṃ pratiṣṭhāpya śāntikalaśaṃ sthāpayitvā caruṃ śrapayitvā pūrvoktājyāhutyāgnimutthāpya prajāpatīndrādibhistribhirmantraistisra ājyāhutīrhutvā sviṣṭakṛdādihomaśeṣaṃ samāpya agnerdakṣiṇataḥ prajāpatīndretyādibhirmantrairbalitrayaṃ dattvā rājñe
svastīti brūyāt | tataścatvāraḥ puruṣāḥ pratistambhasamīpaṃ krameṇa
tiṣṭheyuḥ | tatraikaḥ puruṣaḥ homāgnau prathamamulkāṃ prajvālya dhārayati
tatrānyo jvālayati tatrānya evamanyonyamuktvā pradīpanaṃ kuryuḥ
pūrvadhāraṇasamakālamuttareṣāṃ jvālanadhāraṇe yathā bhavatastathānyonyaṃ
saṃketaḥ pūrvamevocita ityarthaḥ | tata udakena purohito mukhyāśvaṃ

10.94.14

prokṣayitvā haviḥśeṣakṛtapiṇḍaṃ vakṣyamāṇamantreṇa prāśayet | mantraśca-aśvarāja purodhāstu viṣṇuśca purataḥsthitaḥ | varuṇaḥ pāśahastābhyāṃ tvatpṛṣṭhaṃ parirakṣatu | vaivasvatakuberau ca pārśvayorabhirakṣatām | candrādityau pṛṣṭhavaṃśamudaraṃ pṛthivīdharaḥ | rakṣantu vaktraṃ
gandharvā balamindro dadātu me | haviḥśeṣamidaṃ prāśya vijayārthe
mahīpateḥ | idaṃ varuṇādibhyaḥ | tato haviḥprāśanānantaraṃ tamaśvaṃ
pūjayitvā tasyaivāśvasya dakṣiṇakarṇe mukhyo vaidyo vakṣyamāṇamantraṃ
japet | mantrastu—kulābhijanajātyaśva lakṣaṇairvyañjanaiḥ sthitaḥ
bhartāramabhirakṣa tvaṃ śivasaṃstaraṇo bhava | aṅgadaṇḍamaniṣṭāni kṣamasva
turagottama | iti | itthaṃ karṇajapānantaraṃ brāhmaṇāḥ svastyayanamuccaiḥ paṭhantaḥ purohitapuraḥsarāḥ śāntikalodakena kuśaistamaśvamabhiṣiñceyuḥ |—surāstvāmabhiṣiñcantu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
vāsudevo jagannāthastathā saṃkarṣaṇo vibhuḥ | pradyumnaścāniruddhaśca
bhavantu vijayāya te | ākhaṇḍalo'gnirbhagavānyamo vai nirṛtistathā | varuṇaḥ pavanaścaiva dhanādhyakṣastathā śivaḥ | brahmaṇā sahitāḥ sarve dikpālāḥ pāntu te sadā | kīrtirlakṣmīrdhṛtirmedhā
puṣṭiḥ śraddhā kriyā matiḥ | buddhirlajjā vapuḥ śāntiḥ kāntistuṣṭiśca mātaraḥ | etāstvāmabhiṣiñcantu devapatnyaḥ samāgatāḥ
ādityaścandramā bhaumo budhajīvasitārkajāḥ | grahāstvāmabhiṣiñcantu rāhuḥ ketuśca tarpitāḥ | devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ | ṛṣayo manavo gāvo devamātara eva ca | devapatnyo drumā
nāgā daityāścāpsarasāṃ gaṇāḥ | astrāṇi sarvaśastrāṇi rājāno

10.94.15

vāhanāni ca | auṣadhāni ca ratnāni kālasyāvayavāśca ye
saritaḥ sāgarāḥ śailāstīrthāni jaladā nadāḥ | ete tvāmabhiṣiñcantu sarvakāmārthasiddhaye | iti mantraiḥ | tatastoraṇamadhye purohitena jayetyukte agre purohitastatpaścānmukhyāśvastatpaścānmantriṇastatpaścādaśeṣāśvāḥ pratīcyāṃ nirgaccheyuḥ tato bhūridakṣiṇādānam | iti vājinīrājanam
atha rājayogyamukhyāśvalakṣaṇam | śālihotre—arkapatrasavarṇasya dantā hyaviralāḥ samāḥ | lākṣārasasamā jihvā sta-
nau cottaratālu ca | maṇivaiḍūryavarṇai ca netre yasya nakhāstathā
suśukravāhano vāho viṣaye yasya tiṣṭhati | kauravya pṛthivī tasya
caturantā sasāgarā | ājñāvinirjitā tiṣṭhedyasyāśvastādṛśo
bhavet | saṃgrāme vijayī caiva sarvakāmārthadaḥ sadā | śukapakṣasavarṇaśca yasya raktaṃ bhavecchiraḥ | snigdhaṃ sarvasamaṃ cākṣi nānyavarṇena cāvṛtam | tena rāṣṭraṃ ca kośaśca koṣṭhāgāraṃ ca vardhate | gauro
maṇinibhaścaiva śvetāśvastāmratālukaḥ | balaṃ kośo'tha mitrāṇi
prajā tenaiva vardhate | śvetāśvastāluraktaśca madhvakṣo lohitaiḥ saṭaiḥ
āvartaśuddhaṃ taṃ vāhaṃ rājā veśmani vāsayet | tena rāṣṭraṃ ca kośaśca koṣṭhāgāraṃ ca vardhate | kṛṣṇameghaprabho vājī meghadundubhinisvanaḥ | kṛṣṇasarpa ivodagraḥ śubhasatvagatiśca yaḥ | etenānuprayātasya cakraṃ na pratihanyate | śaṅkhaśveto bhavedvājī śaṅkhaghoṣasamasvanaḥ | sa śīghraṃ haṃsavadgacchedatyarthaṃ vinatonnataḥ | tena rāṣṭraṃ ca
kośaśca koṣṭhāgāraṃ ca vardhate | ariṣṭavarṇo vinatastāmroṣṭhastāmratālukaḥ | parābhūtāśca tiṣṭhanti śatravaḥ kāmado hi saḥ | puṣkaraṃ

10.94.16

pṛthivī mālā candro vai lāṅgalaṃ gadā | dhanuḥ śaṅkhaḥ patākā vā
lalāṭe yasya dṛśyate | sarvaśuklāni kauravya tasya pārthivalakṣaṇam | śvetapādaśca turagaḥ śvetajihvaśca lohitaḥ | ānandaṃ taṃ vijānīyātpararāṣṭrapramardanam | cakraṃ vā yadi vā vajramāyataṃ vā dhanurbhavet | varṇānyatvena kauravya tasya pārthivalakṣaṇam | etaddhi
lakṣaṇaṃ rājā yeṣu cāśveṣu lakṣayet | teṣāmāstaraṇaṃ lepaṃ śirasthānānulepanam | agramālāgragandhāśca bhojanāgraṃ tathaiva ca | deyaṃ
nityaṃ sadāśvebhyaḥ kartavyāśca pradakṣiṇāḥ | turaṅgāḥ pūjitāḥ samyagyasya tiṣṭhanti veśmani | vardhate putrapautraiśca mitraiḥ śatrūñjayatyatha | iti
athāśvaśālāyāṃ kartavyaṃ nākule'śvacikitsite | mandu
rānte sadā dhāryo raktavarṇo mahākapiḥ | sarvāmayavināśāya vājināṃ ca vivṛddhaye | vājiśālā tu manduaurā iti kośaḥ | viṣṇudharmottare-turaṅgārthaṃ tathā dhāryāḥ pradīpāḥ sārvarātrikāḥ | kukkuṭāṃścāraṇāṃścaiva markaṭāṃśca viśeṣataḥ | dhārayedaśvaśālāsu savatsāṃ
dhenumeva ca | ajāśca dhāryā yatnena turaṅgāṇāṃ hitaiṣiṇā | iti
śyāmaraktamukhabhedena vānaramarkaṭabhedo'tra bodhyaḥ | anyacca-gogajāśvāviśālāsu tatpurīṣasya niṣkramam | astaṃ gate na kurvīta
devadeve divākare | iti
atha varuṇagrahagṛhītasya vimokṣopāyaḥ śālihotrevaruṇagrahajuṣṭasya vijñānaṃ śṛṇu suvrata | sumanāstūdrakaṃ gatvā hayo
bhavati durmanāḥ | vamate vā niśvasiti raktanetro'bhivīkṣate

10.94.17

prasvedaḥ sarvagātreṣu vihvalanniva tiṣṭhati | vārirājagṛhītasya rūpametatprakīrtitam | udakena gṛhītasya graheṇa varuṇasya ca | balipraṇāmāñjalibhirna vinātyeti pūjayā | grahavimokṣo na bhavatītyarthaḥ | taṇḍulośīrasumanaḥpuṣpāṇyagurucandanam | apūpānmatsyakulmāṣānlājānulomikāṃstathā | raktaudanaṃ śaśo yāvacchoṇitaṃ
matsyakaiḥ saha | ajasya cāgryamāṃsāni kṛsaraṃ bhairavīṃ surām
anulomajātīyakṛtānnatu pratilomajātīyakṛtām̐llājānityarthaḥ
bhairavīṃ paiṣṭīm | brāhmaṇī ca kumārī yā śuklavastrā baliṃ haret
vaidyaścopoṣitastatra kṛtajapyaḥ kṛtāñjaliḥ | vādinneṇodakaṃ gatvā
vāruṇīṃ diśamādiśet | paścimadigabhimukho mantrānvadedityarthaḥ
varuṇāyanamo rājñe ye cāsyānucarāḥ pare | baliṃ me pratigṛhṇantu
bhūyaścemāśca devatāḥ | diśaśca vidiśaḥ sarvā nakṣatrāṇi grahaiḥ
saha | marudgaṇāścandrasūryau suparṇoragarākṣasāḥ | baliṃ ca pratigṛhlantu grahā muñcantu vāhanam | prāṅmukhaśca tato vaidyastataścodīrayedidam | āpa eva imāḥ sarvā adbhiḥ sarvaṃ pravartate | somādāpastathaivāgniḥ somātsarvamidaṃ jagat | somaṃ devaṃ namasyāmi
muñcemaṃ ca turaṅgamam | varuṇagrahajuṣṭastu na jīvati kadācana | evaṃ
ca bhiṣajaḥ kuryuḥ śeṣāṇāṃ śāntirastviti | iti | avādītthamanantena navarātrivirṇayaḥ | amunā mudamāyātu māyā bhagavato hareḥ
athopāṅgalalitāvratam | tacca pūrvaviddhapañcamyāmeva kāryam | pañcamīsāmānyanirṇaye mādhavodāhṛtavacanena daive pitrye ca
tadvidhānāt| yadyapi-bhuktvā jāgaraṇe nakte cāndrāyaṇavrate tathā

10.94.18

tārāvrateṣu sarveṣu rātriyogo viśiṣyate | iti hemādyudāhṛtavacanena jāgaraṇopetavrate'sminna pūrvaviddhā niyantuṃ śakyate | tatkathāyāṃ niśi vā syādvisarjanaṃ iti jāgaraṇasya pākṣikatvapratīteḥ
tathāpi tatkathāyāmeva—vinirvartyāhnikaṃ karma śucī rāgavivarjitaḥ| catvāriṃśattathā cāṣṭau cetyādinā dantadhāvanānyuktvā maṇḍapikānirmāṇāyuktyā'parāhnasyaiva karmakālapratīteśca | pūrvaviddhāyāṃ
saṃdhyāgarjite parā grāhyā | garjitaṃ saṃdhyayostyājyamiti tatraivābhidhānāt | īdṛśaviṣaye pañcamīkṣaye vā nārambhastatraivedaśābhiprāyakaniṣedhāt | vratavidhiḥ | skanda uvāca—vidhānaṃ tasya vakṣye'haṃ
tacchṛṇuṣva tapodhana | śuklapakṣasya pañcamyāmiśe māsi caredvratam
garjitaṃ saṃdhyayostyājyaṃ dinavṛddhikṣayau tathā | nirvartyāvaśyakaṃ
karma śuciḥ saṅgavivarjitaḥ | tato gatvā vanaṃ vipraḥ prārthayecca
vanaspatīn | āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca | brahma
prajñāṃ ca medhāṃ ca tvaṃ no dehi vanaspate | iti vanaspatiprārthanā
apāmārgasamudbhūtairdantakāṣṭhaiḥ karomyaham | dantānāṃ dhāvanaṃ mātaḥ
prasannā bhava sarvadā | iti dantakāṣṭhagrahaṇam | catvāriṃśattathā
cāṣṭau kalpitāni vidhānataḥ | dantakāṣṭhānyupādāya taḍāgaṃ vā
nadīṃ vrajet | mukhadurgandhināśāya dantānāṃ ca viśuddhaye | ṣṭhīvanāya ca gātrāṇāṃ kurve'haṃ dantadhāvanam | iti dantadhāvanam
dantadhāvanapūrvāṇi majjanāni samācaret | tato yathāvidhi snātvā
śuklavāsā gṛhaṃ vrajet | upacāraiḥ ṣoḍaśabhirebhirmantraiḥ samāhitaḥ

10.94.19

atha pūjā | tithyādisaṃkīrtya śrīlalitādevīvratoktaphalāvāptyarthaṃ pūjanamahaṃ kariṣye | āsanādikalaśapūjāntaṃ kṛtvā
pīṭhe vidhivatkalaśaṃ saṃsthāpya pūjāṃ kuryāt | dhyānam | nīlakauśeyavasanāṃ hemābhāṃ kamalāsanām | bhaktānāṃ varadāṃ nityaṃ lalitāṃ cintayāmyaham | dhyānaṃ | āgaccha lalite devi sarvasaṃpatpradāyini | yāvadvrataṃ samāpyeta tāvattvaṃ saṃnidhau bhava | sahasraśīrṣetyāvāhanaṃ | kārtasvaramayaṃ divyaṃ nānāmaṇigaṇānvitam | anekaśaktisaṃyuktamāsanaṃ pratigṛhyatām | puruṣaevetyāsanaṃ | gaṅgādisarvatīrthebhyo mayā prārthanayāhṛtam | toyametatsukhasparśaṃ pādyārthaṃ
pratigṛhyatām | etāvānasyeti pādyaṃ | nidhīnāṃ sarvaratnānāṃ tvamanarghyaguṇā hyasi | tathāpi bhaktyārādhye tvāṃ gṛhāṇārghyaṃ namostu
te | tripādūrdhvaṃtyarghyaṃ | pāṭalośīrakarpūrasurabhi svādu śītalam
toyamācamanīyārthaṃ śiśiraṃ pratigṛhyatām | tasmādvirāḷityācamanīyaṃ | mandākinyāḥ samānītaṃ hemāmbhoruhavāsitam | snānāya
te mayā bhaktyā nīraṃ svīkriyatāmidam | yatpuruṣeṇeti snānaṃ
atrāpyāyasvetyādipañcāmṛtasnānaṃ pūrvapūjanaṃ ca | mahābhiṣekaḥ
sarvabhūṣādhike saumye lokasajjānivārake | mayopapādite
tubhyaṃ vāsasī pratigṛhyatām | taṃyajñamiti vastraṃ | tasmādyajñāditi yajñopavītaṃ | malayācalasaṃbhūtaṃ ghanasāraṃ manoharam
hṛdayānandanaṃ cāru candanaṃ pratigṛhyatām | tasmādyajñāditi gandhaṃ
akṣatā vimalāḥ śuddhā muktāmaṇisamaprabhāḥ | bhūṣaṇārthaṃ ca mayā
devi dehi me nirmalāṃ dhiyam | hiraṇyarūpa ityalaṃkārārthe akṣatāḥ
haridrādisaubhāgyadravyaṃ | nāgaketakapunnāgacampakebhyaḥ samāhṛtāḥ

10.94.20

śubhāḥ sumanaso devi pūjārthaṃ pratigṛhyatām | tasmādaśśveti puṣpaṃ
tataḥ puṣpaiḥ pratyaṅgapūjā | upāṅgalalitāyai namaḥ pādau pūjayāmi
bhagavatyai0 gulphau0 | siddheśvaryai0 jaṅghe0 | bhadrakālyai0 jānū0
śriyai0 ūrū0 | viśvarūpiṇyai0 kaṭiṃ0 | devyai0 nābhiṃ0 | varadāyai0 kukṣiṃ0 | śivāyai0 hṛdayaṃ0 | vāgīśvaryai0 skandhau0
mahādevyai0 bāhū0 | prakṛtibhadrāyai0 karau0 | padminyai0 maṇibandhaṃ0 | sarasvatyai0 mukhaṃ0 | padmakesaravāsinyai0 nāsikāṃ0
mahiṣāsuramardinyai0 netre0 | lakṣmyai0 karṇau0 | bhavānyai0 lalāṭaṃ0 | vindhyavāsinyai0 śiraḥ | siṃhavāhanāyai0 sarvāṅgaṃ pū0
devadrumarasodbhūtaḥ kālāgarusamanvitaḥ | āghreyatāmayaṃ dhūpo bhavāni ghrāṇatarpaṇaḥ | yatpuruṣamiti dhūpaṃ | cakṣurdaṃ sarvalokānāṃ
timirasya nivāraṇam | ārtikyaṃ kalpitaṃ bhaktyā gṛhāṇa parameśvari | brāhmaṇosyeti dīpaṃ| modakāpūpalaḍḍūkavaṭakoḍumbarādibhiḥ
saghṛtaṃ pāyasenānnaṃ naivedyaṃ pratigṛhyatām | candramāmanasa iti naivedyaṃ | madhyepānīyaṃ | uttarāpośanaṃ | karpūravāsitaṃ toyaṃ mandākinyāḥ samāhṛtam | ācamyatāṃ hi lalite tena tvaṃ parameśvari
punarācamanaṃ | hastaprakṣālanaṃ | mukhaprakṣālanaṃ | malayācalasaṃbhūtaṃ
karpūreṇa samanvitam | karodvartanakaṃ devi gṛhyatāṃ lalite śubham
candanena karodvartanaṃ | idaṃ phalaṃ mayā devi sthāpitaṃ puratastava
tena me suphalāvāptirbhavejjanmani janmani | phalaṃ | karpūrailālavaṅgāditāmbūlīdalasaṃyutam | kramukasya phalaṃ caiva tāmbūlaṃ pratigṛhyatām | tāmbūlaṃ | vajramāṇikyavaiḍūryamuktāvidrumabhāvitam

10.94.21

puṣparāgeṇa khacitaṃ hemapuṣpaṃ pragṛhyatām | suvarṇapuṣpaṃ | hiraṇyagarbha
iti hiraṇyaṃ | śriyejāta iti nīrājanaṃ | anyathā śaraṇaṃ0
nābhyāāsīditi namaskāraḥ | yānikānica0 saptāsyāsanniti
pradakṣiṇā | yajñenayajñaṃ jātavedase iti puṣpāñjaliḥ | putrāndehi
yaśo dehi dehi saubhāgyasaṃpadau | avaidhavyaṃ ca me dehi sarvānkāmāṃśca dehi me | iti prārthanā | śrīdevīyainamaḥ kumāryai0 bhavānyai0
kātyāyanyai0 sarasvatyai0 nāgeśvaryai0 varadāyai0 padminyai0 padmakesaranivāsinyai0 mahiṣāsuramardinyai0 iti nāmabhiḥ | dūrve pīyūṣasaṃbhūte śatamūle śatāṅkure | śataṃ nāśaya pāpānāṃ dhanāyurvardhanaṃ
kuru | iti dūrvā abhimantrya | tvaṃ dūrve amṛtotpanne vanditāsi
surāsuraiḥ | saubhāgyaṃ sarvasaṃpattiṃ dehi sarvaphalaprade | dūrvācchedanamantraḥ | atha dūrvāṅkurānsāgrāṃścatvāriṃśattathāṣṭabhiḥ | adhikānhasta
ādāya mantrametaṃ japedbudhaḥ | bahuprarohā satatamamṛtā haritā
latā | yatheyaṃ lalite mātastathā me syurmanorathāḥ | ityuktvā
pūjayeddevīmevamevaṃvidhaṃ sudhīḥ | catvāriṃśatkṛtvastu aṣṭakṛtvaḥ
samācaret | tato vāṇakamādāya viṃśatyā vaṭakādibhiḥ | pañcamānena mantreṇa ācāryāya nivedayet | upāṅgalalitādevyā vratasaṃpūrtihetave | vāṇakaṃ dvijavaryāya sahiraṇyaṃ dadāmyaham | lalitāpratigṛhṇāti0 | iti vāṇakamantraḥ | ardhaṃ viprāya dātavyamardhamātmani bhojayet | tataḥ kathāṃ samākarṇya vāṇakānrasya saṃkhyayā
svayamadyāttadevātraṃ vāgyataḥ sahabāndhavaiḥ | rātrau jāgaraṇaṃ kuryānṛtyagītādimaṅgalaiḥ | prabhāte pūjayeddevīṃ niśi vā syādvisarjanam

10.94.22

savāhanā śaktiyutā lalitā pūjitā mayā | mātarmāmanugṛhyātha
gamyatāṃ nijamandiram | iti visarjanaṃ | atracāthadūrvāṅkurānitiślokeṣṭacatvāriṃśatsaṃkhyadūrvāgrahaṇaṃ
prakṛtya devīmityantena samantrāṃ tābhiḥ pūjāṃ vidhāya, evamityanena pādatrayeṇa
tādṛśapūjāyā aṣṭacatvāriṃśadvāramabhyāso vidhīyate | labhyate
cātrācārasaṃvādaḥ
atha kathā | sūta uvāca | purā kailāsaśikhare sukhāsīnaṃ
ṣaḍānanam | kathayantaṃ kathāṃ divyāmidamucurmaharṣayaḥ 1 ṛṣaya
ūcuḥ | mahāsena mahādevanandanā'nantavikrama | ākhyānāni
supuṇyāni śrutāni tvatprasādataḥ 2 kathāstvadvadanāmbhojaprasūtā
bhūribhūtayaḥ | na tṛptimadhigacchāmaḥ pāyaṃpāyaṃ sudhāmiva 3 śuśrūṣavo
vayaṃ devyā vrataṃ tatkathayasva naḥ | manobhilaṣitāthīnāṃ siddhiryasminkṛte
bhavet 4 skanda uvāca | sādhu pṛṣṭaṃ mahādevyā
māhātmyaṃ munipuṅgavāḥ | vacmi sarvavidhānena tacchṛṇudhvaṃ jagaddhitam
5 bhṛgukṣetre kila purā vipro'bhūdgautamābhidhaḥ | śrutismṛtipurāṇajño
dhanī ca bahubāndhavaḥ 6 anapatyasya tasyātha jajñāte
jarataḥ sutau | śrīpatirgopatiśceti viddhe nāmanī tayoḥ | acireṇaiva
kālena sa pañcatvamagādvijaḥ 7 tau tu bālau dhanaṃ bandhūnhitvā
taddharmacāriṇī | satī viveśa dahanaṃ svargrāntuṃ patinā
saha 8 atha te bāndhavāḥ sarve hā kaṣṭamiti cābruvan | rudanto
duḥkhitāścakrustatkriyāṃ pāralaukikīm 9 athāmuṣya sapatno'bhūdbhrātā
sa jagṛhe dhanam | apuṣṇāttau baṭū gehaṃ nijamāpīya durmanāḥ
10 nāsti cakre dhanaṃ sarve tābhyāṃ kiṃcinna vai dadau | tato
mauñjīdharau bālau bandhubhiḥ kathitaṃ vasu 11 yayācāte pitṛdravyaṃ

10.94.23

dehi nau dāyamityuta | sa tāvūce gataṃ dravyaṃ yuvāṃ kena pratāritau
12 nirgacchataṃ mama gṛhādityādi paruṣaṃ bahu | tau tadvacobhinirviṣṇau
bālau śrīpatigopatī 13 vabhāṣete mithaḥ kaṣṭaṃ dhigaho
pitṛhīnatām | yāvo deśāntaraṃ yatra svajano nāsti kaścana 14
anābhāṣyaiva suhṛdo jagmaturdiśamuttarām | bhikṣācarau bahūndeśānvanāni
sarito girīn 15 samatikramya yayaturviśālāṃ nāmataḥ
purīm | kāsāramīkṣāṃcakrāte tatpuryāḥ saṃnidhau śubham 16 puṇḍarīkavanākīrṇaṃ raktapadmopaśobhitam | saṃdhyāabhrabhūṣitaṃ cāru
yathā tārāṅkitaṃ nabhaḥ 17 śrāntau pathigatau bālau kṣaṇaṃ viśramya
tattaṭe | ācamya śiśiraṃ toyaṃ saṅgātṛśca yathāvidhi 18 gatādhvakhedau viprau tau puraṃ bhaviśatāṃ tataḥ | vīthīcatuṣpathayutaṃ cārugopuramaṇḍitam 19 devatāgāraruciraṃ saudharājivirājitam
nānāvīthoratikramya vipravāsamavāpatuḥ 20 kasyacittvatha viprasya
śrutpipāsārditau gṛham | yayaturvedikāryāṃ tāvupaviṣṭau śramāturau
21 svāmī tasyātha gehasya viveka iti viśrutaḥ | āgatau vaiśvadevānte sa dadarśātithī dvijau 22 anāpṛcchadya śrutaṃ śīlaṃ tathā
ca kulanāmanī | ṛṣivatpūjayāmāsa smarandharmaṃ sanātanam 23
atha tau bhojayāmāsa svādvannena dvijottamaḥ 24 tau brahmacāriṇau
viprau tāṃ saparyāṃ vilokya ca | deśabandhuparityāgakhedamujjhāṃbabhūvatuḥ 25 athāpṛcchatkṛpālustau kau yuvāṃ kuta āgatau | kimarthamalpavayasau nirgatau svagṛhāditi 26 tadvivekasya vacanamākarṇya śrīpatistadā | ānupūrvyeṇa sakalaṃ vṛttāntaṃ samabhāṣata 27

10.94.24

pitṛhīnāviti jñātvā tyaktau bandhujanena ca | āśvāsya sthāpayāmāsa svagṛhe bahuvāsaram 28 pracakrame svaśiṣyaiśca sahādhyāpayituṃ śrutīḥ | babhūvatuśca tau bālau guruśuśrūṣaṇe ratau 29 gurorgṛhe nivasataurāgatā nirmalā śarat | phullapadmavanākīrṇā pūrṇacandrānanā śubhā 30 tasyāṃ saśiṣyamācāryaṃ carantaṃ vratamuttamam
papracchaturbhauḥ kimidamāvābhyāmapi kathyatām 31 tābhyāmevaṃ
kṛte praśne viveka idamabravīt | viveka uvāca | upāṅgalalitādevyā vrataṃ devarṣipūjitam 32 sarvakāmapradaṃ nṛṇāṃ strīṇāmapi viśeṣataḥ | vidyākāmena kartavyaṃ vratametadanuttamam 33 sutārthinā
ca kartavyaṃ tathaiva dhanakāmyayā | vidyākāmau tu tau bālau vratamācaraturdvijau 34 bhaktito gurvatujñātau yathāśaktyā yathāvidhi
tau tatprasādātsakalaṃ śāstraṃ vedānavāpatuḥ 35 anyasminhāyane
bhaktyā vivāhārthaṃ ca cakratuḥ | śrīpatirgopatiścaiva vratametattapodhanāḥ 36 acireṇaiva kālena māghe māsi tayorguruḥ | svāṃ vibāhocitāṃ kanyāṃ nāmnā guṇavatīmiti 37 vinītāya śrutavate
yūne śrīpataye tadā | vicārya bāndhavaiḥ sārdhaṃ dadau puṇye suvāsare 38 pāribarhaṃ bahu mudā prādādduhitṛvatsalaḥ | viveko'pi
mudaṃ lebhe sānurāgo vilokya tau 39 anye'bde punaretattu vrataṃ
devyāśca ceratuḥ | bhrātarau taṃ nijaṃ deśamicchantau ca dhanādikam
40 athānye'hani kasmiṃścittāvupādhyāyamūcatuḥ 41 svāminyuṣmatprasādena vidyā labdhā tathā vasu | anujānīhi gacchāmo nijaṃ
deśamito yataḥ 42 ityākarṇya samālokya śubhaṃ vāsaramādṛtaḥ
svayaṃ prāpayituṃ viprastau tāṃ kanyāṃ ca niryayau 43 atha devyāḥ

10.94.25

prasādena pitṛvyasya tayoḥ kila | anveṣaṇe matirjātā kva tau
śrīpatigopatī 44 nirgatau kva gatau deśaṃ vasataḥ ketyacintayat
loko nindati māṃ kuryāṃ tayoranveṣaṇe matim 45 didṛkṣustau
tataḥ so'pi nirjagāma nijātpurāt | kiṃcittasa nagaraṃ prāpto
dvijo bālau gaveṣayan 46 tadeva nagaraṃ prāpto viveko yatra vidyate | saśiṣyaḥ kanyayā sārdhaṃ kramanmārge śanaiḥ śanaiḥ 47 tatra
teṣāṃ samajani saṅgamo munisattamāḥ | taṃ dṛṣṭvā tādṛśaṃ vipro viveko brāhmaṇottamam 48 śrīpatestu pitṛvyāya tatsarvaṃ sa nyavedayat | vidāṃcakāra tau kṛcchrānmadhyame vayasi sthitau 49 praṇamya
vidhinābhyarcya tataḥ proce vaco mudā | bhrātustava sutāvetau
pālitau pāṭhitau mayā 50 iti śrutvā vivekasya vacanaṃ mudito'bhavat | āliṅga ca tau bālau mūrddhanyajighratpunaḥpunaḥ 51 pādānatāṃ guṇavatīṃ vivekena nirūpitām | āśīrbharabhinandyātha saharṣo'bhūdddvijottamaḥ 52 vivekaṃ vacanaṃ proce tvatprasādādimau
sutau | dṛṣṭau matto na dhanyo'sti suhṛttvaṃ yasya hi dvija 53 atha
te muditāḥ sarve bhṛgukṣetraṃ yayurmudā | jñātibhiḥ saha saṅgamya
śṛṇvadbhistadviceṣṭitam 54 svapitṛvyagṛhe sthitvā divasānaṣṭa
sapta ca | labdhvā pitṛdhanaṃ gehaṃ nijaṃ śrīpatigopatī 55 īyatustadanujñāto vivekaḥ svapuraṃ yayau | vivekākhyo dvijavarastataḥ
svapuramāgamat 56 śrīpatirgopatestatra vivāhamakarottadā | tāvekacetasau satraṃ cakraturvipratarpaṇam 57 śrīpatiḥ śraddhayā yukto

10.94.26

kanīyānanyaśaṅkitaḥ | vicārya bhāryayā sārdhaṃ vibhaktastatkṣaṇādabhūt 58 sa bhogānvividhānbhuñjanmatto dhanasaṃpadā | na devyārādhanaṃ cakre na dharmaṃ sukhalampaṭaḥ 59 kenacittvatha kālena naṣṭaṃ
tasya gataṃ dhanam | akiṃcano gataścintāṃ bhāryayāśvāsitastadā
60 bhavadbhrātṛgṛhe viprā bhuñjate bahavaḥ sadā | gacchāmo'nuditaṃ
kānta tatra bhoktuṃ yathāsukham 61 evaṃ bhojanavelāyāmāgatyāgatya
tadgṛham | bhuktvā bhuktvā nijagṛhamīyaturbahuvāsaram 62 kadācidāgato yāvadgopatirbhāryayā saha | upaviṣṭeṣu vipreṣu bhoktuṃ nāvindatāsanam 63 annarāśeḥ sakāśe tu bhojanāya kṣudhāturaḥ
upaviṣṭaḥ śrīpatestu bhāryayā sa nivāritaḥ 64 asāvuttiṣṭha vai
tūrṇaṃ tvamucchiṣṭaṃ kariṣyasi | tiṣṭha tiṣṭha kṣaṇaṃ caikaṃ paścādbhuṅkṣveti
sābravīt 65 gopatirbhāryayā duḥkhaṃ gato vimanasāvubhau | abhuktvaiva vinirgamya yayaturnijamandiram | tataḥ svajāyāṃ provāca
nijamārge vicintayan 66 gopatiruvāca | bhrātrā mayā samaṃ
caiva saṃvibhaktaṃ dhanaṃ priye | durgaṃto'haṃ dhanī jyāyāñśrūyatāmatra
kāraṇam 67 purāvābhyāṃ gurugṛhe vratamācaritaṃ śubham | upāṅgalalitādevyā vidyādi sakalaṃ yataḥ 68 prāptaṃ mayā prasādena parityaktaṃ pramādinā | jyeṣṭha ācarate nityaṃ tasmācchrīstaṃ tu sevate
69 tasmādahaṃ tadā bhokṣye yadā drakṣyāmi tāṃ śivām | ityuktvā
nirgatastasmādgṛhādakṛtabhojanaḥ 70 tadbhāryā cintayāviṣṭā sāpi
tasthāvanaśnatī | bhukteṣu sarvavipreṣu śrīpatiḥ paryapṛcchata 71 ka
gato gopatiriti tacchrutvā so'pi duḥkhitaḥ | gopatistu sariddurgānvanāni bahuśo bhraman 72 apṛcchatpathikānmārge na devyāḥ

10.94.27

padamabhyagāt | pañcame vāsare prāpte kṣutpipāsārdito vane 73
alabdhadarśano devyā duḥkhito nipapāta ha | taṃ kṛcchragatamālokya
bhavānī bhaktavatsalā 74 kṛtāparādhamapi taṃ prītyā jagrāha caṇḍikā | gatamūrcchaḥ samutthāya digantānavalokayat 75 dadarśa
dūrato gopaṃ cārayantaṃ gavāṃ gaṇam | taṃ dṛṣṭvā kiṃcidāśvasya yayau
tasyāntikaṃ śanaiḥ 76 apṛcchatko bhavānyāti kutratyaḥ kuta āgataḥ | ko'yaṃ deśaḥ kva vāso'sti puraṃ kiṃnāma tadvada 77 niśamya vacanaṃ tasya vaktuṃ gopaḥ pracakrame 78 gopa uvāca | upāṅgaṃ
nāma nagaramupāṅgo nāma bhūpatiḥ | upāṅgalalitādevyā vidyate tatra
mandiram 79 tatratyo'haṃ samāyātaḥ punastatra vrajāmyaham | ityākarṇya vacastasya vipraḥ sa mudito'bhavat 80 sa gopasahitaḥ
sāyaṃ vivaraṃ praviveśa ha | dūrāddadarśa bhavanaṃ puramadhye tapodhanāḥ
81 upāṅgalalitādevyāḥ sphāṭikaṃ gaganaṃliham | sauvarṇena vicitreṇa kalaśenopaśobhitam 82 yathodayācalaḥ śailo dadhāno
bhānumaṇḍalam | tvarito gopamāmantrya prāsādaṃ prayayau mudā 83
praṇamya daṇḍavadbhūmau kṛtāñjalipuṭastadā | upāṅgalalitāṃ devīmatha
stotuṃ pracakrame 84 gopatiruvāca | namastubhyaṃ jagaddhātri bhaktānāṃ
hitakāriṇi | jagadbhītivināśinyai sarvamaṅgalamūrtaye 85 hatvā
niśuṃbhamahiṣaprabhṛtīnsurārīnindrādayo nijapadeṣu yayābhiṣiktāḥ
lokatrayāvanagṛhītamahāvatāre mātaṃḥ prasīda varade kuru me'nukampām 86 tvāṃ muktaye munijanāḥ kuṭilīkṛtāṅgīṃ gaurīṃ nije
vapuṣi kuṇḍalinīṃ bhajanti | bhaktyaiva devamanujāḥ kanakāravinde
baddhāsanāmanavirataṃ kamalāṃ stuvanti 87 devīṃ caturbhujāṃ caiva haste

10.94.28

caiva gadādharām | śārṅgakhaṅgadharāṃ caiva saumyābharaṇabhūṣitām 88
sarasvatī padminī ca padmakesaravāsinī | namo'stu te mahādevi
tathā mahiṣamardini 89 carācarakule caiva varodbhavasamāgate
nīlakaṇṭhapriye devi kṣamasva jagadambike 90 aparādhāḥ kṛtāḥ
sarve mayā janmani janmani | tatsarvaṃ kṣamyatāṃ devi mātarme śrutiśārade 91 sāparādho'smi śaraṇaṃ prāptastvāṃ jagadambike | idānīmanukampyo'haṃ yadvāñchasi kuruṣva tat 92 iti stutvā sa
śarvāṇīṃ praṇamya ca punaḥ punaḥ | kṛtasaṃdhyāvidhistatra śetessākṛtabhojanaḥ 93 svapne mūrtimayī devī vipramevaṃ samādiśat | gopate vatsa tuṣṭāhaṃ yāhyupāṅgaṃ mahīpatim

Linked texts (13)