Nirnayasindhu 14.3.1
Nirṇayasindhu 14.3.1
- Language
- Sanskrit
14.3.1
tatra pṛthvīcandrodaye vṛddhamanuḥ- " āṣāḍhīmavadhiṃ kṛtvā pañcamaṃ pakṣamāśritāḥ | kāṃkṣanti
pitaraḥ kliṣṭā annamapyanvahaṃ jalam || " kanyāyoge puṇyatamatvamāha śāṭyāyaniḥ- 'kanyāsthākārkanvitaḥ pakṣaḥ sotyantaṃ puṇyamucyate' iti || atra viśeṣamāha vṛddhamanuḥ- "madhye
vā yadi vāpyante yatra kanyāṃ vrajedraviḥ | sa pakṣaḥ sakalaḥ śreṣṭhaḥ śrāddhaṣoḍaśakaṃ prati || "
tathā brahmāṇḍamārkaṇḍeyayoḥ- " kanyāgate savitari dināni daśa pañca ca | pārvaṇeneha vidhinā śrāddhaṃ tatra vidhīyate ||" tathā tatraiva ṣoḍaśadinānyuktāni - "kanyāgate savitari yānyahāni tu ṣoḍaśa | ṛtubhistāni tulyāni devo nārāyaṇo'bravīt || " atra hemādriḥ ṣoḍaśatvaṃ tredhā vyācakhyau | tithivṛddhyā pakṣasya ṣoḍaśadinātmakatvaṃ śrāddhavṛddhyarthamekaḥ
pakṣaḥ | bhādrapadapūrṇimayā saheti dvitīyaḥ | āśvinaśuklapratipadā saheti tṛtīyaḥ || antya
eva tu yuktaḥ | " ahaḥ ṣoḍaśakaṃ yattu śuklapratipadā saha | candrakṣayāviśeṣeṇa sāpi darśātmikā smṛtā" iti devalokteḥ || tatra pañcapakṣāḥ | taduktaṃ hemādrau brāhme- " āśvayukṛṣṇapakṣe tu śrāddhaṃ kāryyaṃ dinedine | tribhāgahīnaṃ pakṣaṃ vā tribhāgaṃ tvardhameva vā ” || dinedine iti pakṣaparyantatvamuktam | tribhāgahīnamiti pañcamyādipakṣaḥ | tribhāgamiti daśamyādipakṣaḥ | tribhāgahīnamiti caturdaśīsahitapratipadādicatuṣṭayavarjanābhiprāyeṇeti kalpataruḥ
atra dinapadaṃ tithiparaṃ vīpsayā tatpakṣīyatithitvaṃ śrāddhavyāpyatāvacchedakam | tena pañcadaśatithivyāpi śrāddhaṃ siddhyati | tena caturdaśīniṣedho'nyakṛṣṇapakṣapara iti gauḍāḥ
Linked texts (6)
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Pratāpārka — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- Śrāddhadīpa — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit
- Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit
- Dharmapradīpa — Bhoja, Sanskrit