Nirnayasindhu 2.4.24

2.4.24

candrasūryoparāge tu yāvaddarśanagocaram||” iti jābālyādivacaneṣu dṛśiprayogāccākṣuṣajñānasyaivopasaṃhāranyāyena nimittatvam | anyathā dṛśau lakṣaṇā syāt | tena meghācchādanendhādīnām
‘ janmasaptāṣṭa ’ ityādināiṣaddhadarśanānāṃ ca snānaśrāddhādau nādhikāra iti || kalpatarurapyāha
darśanaśabdena cākṣuṣajñānaṃ gṛhyate na jñānamātram | ajñānasya nimittatvāsaṃbhavānnimittamahimnaiva
jñānalābhena darśanapadavaiyyarthyāpatteḥ | tena cākṣuṣadhīyogyaḥ kālaḥ puṇyaḥ | yogyatvaṃ ca prayatnānapaneyacākṣuṣajñānapratibandhakarāhityaṃ tena meghacchanne yogyatābhāvānna snānādīti || nirṇayāmṛtepyevam || tadetattūccham | yadi cākṣuṣajñānaṃ nimittaṃ syāttadā-“sūryagraho yadā rātrau divā
candragrahastathā | tatra snānaṃ na kurvīta dadyāddānaṃ na ca kvacit ||” iti vākyaṃ vyarthaṃ syāt
cākṣuṣajñānābhāvena prāptyabhāvāt | tatpūrvakatvācca niṣedhasya || na cedaṃ grastāstaparam | ravicandrayorastānantaraṃ rātridivāgrahāttvāditi vācyam | tatra padasya grahaparatve'dhikaraṇatvāyogāt
nimittaparatve ca tadgrahanimittakasnānāderastāt prāgapyabhāvāpatteḥ || atha tatreti rātridine
ucyete- 'sā vaiśvadevī' itivadguṇabhūte api | tanna | tādṛśamantraliṅgābhāvāt tayornimittatve'dhikaraṇatve vā'nyaprayuktasnānādyabhāvāpatteśca || kiṃca-" nekṣetodyantamādityaṃ nāstaṃ
yantaṃ kadācana | noparaktaṃ na vāristhaṃ na madhyaṃ nabhaso gatam||" iti manuvacanaṃ bādhyeta | 'dṛṣṭo
riṣṭaprado rāhuḥ' ityādi ca | na cātra vihite darśane niṣedhāpravṛttittvat paryudāsanīyatāpi