Nirnayasindhu 2.4.9

2.4.9

darśaśeṣaḥ | yathā vakṣyati-'pitṛyajñaḥ svakālavidhānādanaṅgaṃ syāt ' iti | 'taṃ ca yadahaścandramasaṃ na paśyati pañcadaśyāṃ pratipadi vā tadahaḥ kurute | yadahastayoḥ saṃdhiratadaharītyarthaḥ ' iti || rāmāṇḍāropyāha- 'piṇḍapitṛyajñastu parvasaṃdhimadahorātrāparāhra ' iti
ataḥ parvasaṃdhidine pitṛyajñaḥ || śatapathaśrutirapi - "yadaivaiṣa nāpurastānna paścāddṛśyatetha
pitṛbhyo dadāti " iti || parvasandhidine hi pūrvataḥ paścādvā candro na dṛśyata evetyarthaḥ
satyāṣāḍhopi pitṛyajñaṃ prakramya 'dṛśyamāne tūṣoṣya śvobhūte yajate' ityāha || hemādristu
amāvāsyāśabdastithivacana eva | pūrvoktāpastambasūtre yaduktaṃ na paśyanti iti tatra
kṣayobhipretaḥ | ataścaturdaśyāṃ candramasaśca kṣīṇatvāttadyuktadarśa pitṛyajñaḥ ' pitṛyajñaṃ tu
nirvartya vipraścandreścedagnimān ' iti manūkteḥ || "yaduktaṃ yadahastveva darśanaṃ naiti candramāḥ
tatkṣayāpekṣayā jñeyaṃ kṣīṇe rājani cetyapi ||" iti | yaduktaṃ 'dṛśyamānepi taccaturdaśyapekṣayā' iti ca kātyāyanokteḥ | 'dṛśyamānepyeke' iti gobhilokteḥ || "tasyāṃ
sandhyāgataḥ somo mṛṇālamiva dṛśyate| aparāhne kṣayastasyāṃ piṇḍānāṃ karaṇaṃ dhruvam||" iti
hārītokteścācandrakṣayakālaścoktaḥ kātyāyanena- "aṣṭameṃśe caturdaśyāḥkṣīṇī bhavati caṃdramāḥ
amāvāsyāṣṭameṃśe tu punaḥ kila bhavedaṇuḥ||" iti || tena pūrvedyureva pitṛyajña ityucivān
sampūrṇe darśaṃ ca viśeṣamāha-laugākṣiḥ-“pakṣāntaṃ karma nirvartya vaiśvadevaṃ ca sāgnikaḥ