Nirnayasindhu 2.4.10
Nirṇayasindhu 2.4.10
- Language
- Sanskrit
2.4.10
piṇḍayajñaṃ tataḥ kuryāttatonvāhāryakaṃ budhaḥ ||” iti pakṣāntaṃ karmānvāyadhānam | anvāhāryakaṃ darśaśrāddham || ayameva sāgnerjīvatpitṛkasya piṇḍapitṛyajñakālo jñeyaḥ | tasyāpi
kātyāyanena homāntamanārambho vā ityāmnānāt
piṇḍapitṛyajñākaraṇe prāyaścittamāha parāśaramādhavīye kātyāyanaḥ-“pitṛyajñātyaye caiva
vaiśvadevātyayepi ca | bhojane patitānnasya carurvaiśvānaro bhavet ||” ityalam
prakṛtamanusarāmaḥ niragnikādibhistvamāvāsyāparāhṇavyāptyabhāve tu kutupakālavyāpinī
grāhyā | “bhūtaviddhāpyamāvāsyā pratipanmiśritāpi vā | pitrye karmaṇi vidvadbhirgrāhyā
kutupakālikī ||” iti hārītokteḥ || idaṃ ca niragnikādiviṣayam | “sinīvālī
dvijaiḥ kāryā sāgnikaiḥ pitṛkarmaṇi | strībhiḥ śūdraiḥ kuhūḥ kāryā tathā cānāgnikairdvijaiḥ ||” iti laugākṣivacanāt || atra sāgniraupāsanāgnirapīti madanapārijāte
uktam || kutupaścāparāhnavyāptyalābheḍanukalpaḥ- “aparāhnadvayavyāpī yadi darśastithikṣaye | āhitāgneḥ sinīvālī niragnyādeḥ kuhūrmātā ||” iti jābālinā'bhāve
vidhānāt || tena sāgnīnāṃ niragnīnāṃ vāparāhvavyāpinyeva mukhyā || tithisāmyavṛddhikṣayaiḥ samavyāptau kharvādinā nirṇayaḥ | vaiṣamyedhikā dinadvaye'parāhrasparśe kutupavyāpinīti mādhavaḥ idameva yuktam
hemādrimate kutupavyāpinyeva niragnyādermukhyā | atra sāgniraupāsanāgnirapīti madanapārijāte uktam || sinīvālī dṛṣṭacandrā | tathā ca vyāsaḥ- ‘dṛṣṭacandrā sinīvālī naṣṭacandrā kuhūḥ smṛtā ' iti || pūrvadine paradina eva vā tadvadyāpitve saiva
grāhyā | aṃśavyāpitve vaiṣamyedhikakālavyāpinī grāhyā dinadvayeṃśataḥ samavyāptau