Nirnayasindhu 2.p3.17
Nirṇayasindhu 2.p3.17
- Language
- Sanskrit
2.p3.17
ata eva devalaḥ-“āhitāgniranaḍvāṃśca brahmacārī ca te trayaḥ | aśnanta eva sidhyanti
naiṣāṃ siddhiranaśnatām ||” ekādaśyādau tu vacanādbhavatīti vakṣyāmaḥ || śūdrasyāpyadhikāraḥ-“śūdro varṇaścaturthopi varṇatvāddharmamarhati | vedamantrasvadhāsvāhāvaṣaṭkārādibhirvinā ||” iti vyāsokteḥ || prācyāstu vaiśyaśūdrayordvirātrādhikopavāsaniṣedhaḥ| “vaiśyāḥ
śūdrāśca ye mohādupavāsaṃ prakurvate | trirātraṃ pañcarātraṃ vā teṣāṃ vyuṣṭirna vidyate || caturthabhaktakṣapaṇaṃ vaiśye śūdre vidhīyate | trirātraṃ tu na dharmajñairvihitaṃ brahmavādibhiḥ ||” iti
hemādrau vacanādityāhuḥ || yāvaduktaniṣedha ityanye || tattvaṃ tu nirmūlamiti prakaraṇānmahātapoviṣaya iti yuktam || evaṃ strīṇāmapi
bhartṛnujñaiva strīṇāṃ vratam
yattu skānde-“nāsti strīṇāṃ pṛthagyajño na vrataṃ nāpyupoṣaṇam | bhartṛśuśrūṣayaivaitā lokānniṣṭān vrajanti hi || yaddevebhyo yacca pitrādikebhyaḥ kuryādbhartāramarcanaṃ satkriyāṃ ca
tasyārdhaṃ vai sā phalaṃ nānyacittā nārī bhuṃkte bhartṛśuśrūṣayaiva ||” ādityapurāṇe-“nārīkhalvananujñātā bhartrā vāpi sutena vā | viphalaṃ tadbhavettasyā yatkarotyaurdhvadehikam ||”
iti || aurdhvadehikaṃ pāralaukikam || tadbhartrananujñāviṣayam | 'bhāryā patyurmatenaiva vratādīnācaretsadā' iti kātyāyanokteḥ || atra viśeṣo harivaṃśe-“snānaṃ ca kāryaṃ śirasastataḥ phalamavāpnuyāt | snātvā strī prātarutthāya patiṃ vijñāpayetsatī ||' tathā-“gṛhītvaudumbaraṃ pātraṃ sakuśaṃ sākṣataṃ tathā | gośṛṅgaṃ dakṣiṇaṃ siṃcya pragṛhṇīyācca tajjalam ||”
Linked texts (2)
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Devalasmṛti (fragments) — Sanskrit