Nirnayasindhu 2.p3.16
Nirṇayasindhu 2.p3.16
- Language
- Sanskrit
2.p3.16
skāāndācca || yatyādīnāmapi sāyāhne “naktaṃ niśāyāṃ kurvīta gṛhastho vidhisaṃyutaḥ
yatiśca vidhavā caiva kuryāttatsadivākaram ||” iti tatraiva smṛtyantarāt || idamaputravidhuro
palakṣaṇam || putravatastu rātrāveva || 'anāśramopyāśramī syādapatnīkopi putravān' iti
saṃgrahokteḥ || sauranaktaṃ tu divaiva - "trimuhūrttaspṛgevāhni niśi caitāvatī tithiḥ | tasyāṃ
sauraṃ bhavennaktamahnyeva tu bhojanam ||” iti sumantūkteḥ
harinaktanirṇayaḥ
harinakte viśeṣaḥ kālādarśa skānde 'udayasthā sadā pūjyā harinaktavrate tithiḥ' iti
anyanaktaṃ tu saṃkrāntyādāvapi rātrāveva | niṣedhasya rāgaprāptabhojanagocaratvena vedhābādhakatvāt || dinadvayavyāptau parā “ubhayoryadi vā tithyoḥ pradoṣavyāpinī tithiḥ
tatrottaratra naktaṃ syādubhayatrāpi sā yataḥ ||” iti kālādarśa jābālivacanāt || anyapakṣeṣu ekabhaktavanirṇayaḥ || atra viśeṣo madanaratne gāruḍe - “haviṣyabhojanaṃ snānaṃ satyamāhāralāghavam | agnikāryamadhaḥśayyā naktabhojī ṣaḍācaret ||” agnikārya vyāhṛtihomaḥ || iti naktam || ayācite tu viśeṣavacanābhāvāt pakṣe upavāse prāpte upavāsavanirṇayaḥ || atha nakṣatravratakālanirṇayaḥ || viṣṇudharme - "upoṣitavyaṃ nakṣatraṃ yasminnastamiyādraviḥ | yujyate yatra vā tārā niśīthe śaśinā saha ||” iti || mādhavīye
skānde-"tatraivoghavasedṛkṣaṃ yanniśīthādadho bhavet | upavāse yahakṣaṃ syāttaddhi naktaikabhaktayoḥ ||”
atha vrataparibhāṣā || tatrādhikāriṇo madanaratne bhaviṣye-"anagnayastu ye viprāsteṣāṃ
śreyo vidhīyate | vratopavāsaniyamairnānādānaistathā nṛpa ||” anagnigrahaṇamupavāsaviṣayam