Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 21.3-2

Nirṇayasindhu 21.3-2

Language
Sanskrit

21.3-2

mahāṣṭamīvratanirṇayaḥ
"āśvayukchuklapakṣe yāṣṭamī mūlena saṃyutā | sā mahānavamī proktā trailokyepi sudurlabhā"
iti hemādrau skāṃdāt | mūlayuktāpi saptamīyutā cettyājyaivetyuktaṃ nirṇayāmṛte durgotsave- "mūlenāpi hi saṃyuktā sadā tyājyā'ṣṭamī budhaiḥ | leśamātreṇa saptamyā api
syādyadi dūṣitā" iti || mahāṣṭamī | pūrvedyuḥ pūrvāhṇavyāpitve pūrvānyathā . paraiveti . nirṇayadīpamatam | etacca tucchatvādupekṣyam || rūpanārāyaṇadhṛte devīpurāṇe- "saptamīvedhasaṃyuktā
yaiḥ kṛtā tu mahāṣṭamī | putradāradhanairhīnā bhramantīha piśācavat ||" yattu- "saptamyāmudite sūrye parato yāṣṭamī bhavet | tatra durgotsavaṃ kuryānna kuryādaparehani" iti
viśvarūpanibandhavacanaṃ tadāśvinakṛṣṇāṣṭamīviṣayam | "kanyāyāṃ kṛṣṇapakṣe tu pūjayitvāṣṭamīdine | navamyāṃ bodhayeddevīṃ gītavādvaniśvanaiḥ" iti devīpurāṇe || tatrāpi pūjokteriti hemādrau nirṇayāmṛte coktam || yāni tu- "bhadrāyāṃ bhadrakālyāśca madhye syādrcanakriyā | tasmādvai saptamīviddhā kāryā durgāṣṭamī budhaiḥ " iti || yacca mohacūlottare brāhme ca-"āśvinasya sitāṣṭamyāmardharātre tu pārvatī | bhadrakālī samutpannā
pūrvāṣāḍhāsamāyutā" iti || tathā- "tatrāṣṭamyāṃ bhadrakālī dakṣayajñavināśinī | prādurbhūtā
mahāghorā yoginī koṭibhiḥ saha " iti || yacca madanaratne-"mahāṣṭamyāśvine māsi
śuklā kalyāṇakāriṇī || saptamyāpi yutā kāryā mūlena tu viśeṣataḥ". iti || tāni
paradine'ṣṭamyabhāvaviṣayāṇīti madanaratne uktam || yattu tatraiva paradine'ṣṭamīsattvepi pūrvaviddhāvidhāyakaṃ vacanam
"yadāṣṭamīṃ tu saṃprāpya hyastaṃ yāti divākaraḥ | tatra durgotsavaṃ kuryānna kuryādapare'hani
durbhikṣaṃ tatra jānīyānnavamyāṃ yatra pūjyate" iti || tat paradine daśamyāṃ navamyabhāvaviṣayam | "yadā sūryodaye na syānnavamī cāpare'hani | tadāṣṭamīṃ prakurvīta saptamyā sahitāṃ
nṛpa" iti tatraiva smṛtisaṃgrahokteḥ || "uttarāstithayo yatra kṣayaṃ yāṃti narādhipa | pūrvāṣṭamīṃ tadā kuryādanyathā tvaśubhaṃ bhavet" iti durgotsavokteśceti madanaratne || vastutastu
idaṃ vacanadvayam | aṣṭamīkavamyoḥ sūryodayadvayasaṃbaṃdhaparam || ' ata eva navamī ca ' iti
cakārādaṣṭamī ca || tithaya iti bahuvacanādaṣṭamīdaśamyuktā || anyathā pūrvoktavirodhāditi dik || yattu-"ahaṃ bhadrā ca bhadrāhaṃ nāvayorantaraṃ kvacit | sarvasiddhi
pradāsyāmi bhadrāyāmarcitā hyaham" iti devīpurāṇe tadviṣṭikaraṇamadhye pūjāvidhānārtham
"viṣṭiṃ tyaktvā mahāṣṭamyāṃ mama pūjāṃ karoti yaḥ | tasya pūjāphalaṃ na syāttenāhamavamānitā" iti tatraivokteriti nirṇayāmṛte || tathā kālikāpurāṇe-“saptamyāṃ patrikāpūjā
aṣṭamyāṃ cāpyupoṣaṇam | pūjā ca jāgaraścaiva navamyāṃ vidhivadbaliḥ” iti
putravatāmaṣṭamyāmupavāsaniṣedhanirṇayaḥ
aṣṭamyupavāsaśca putravatā na kāryaḥ| "upavāsaṃ mahāṣṭamyāṃ putravānna samācaret | yathātathā
vā pūtātmā vratī devīṃ prapūjayet" iti tatraivokteḥ || rūpanārāyaṇīye brāhme-"atorthaṃ
pūjanīyā sā tasminnahani mānavaiḥ | upoṣitairvastradhūpamālyaratnānulepanaiḥ || paśubhiḥ pānakairhṛdyai rātrau jāgaraṇena ca | durgāgṛhe ca śastrāṇi pūjitavyāni paṇḍitaiḥ || vādyabhāṇḍāni citrāṇi kavacānyāyudhāni ca"

Linked texts (1)