Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 34.2-7

Nirṇayasindhu 34.2-7

Language
Sanskrit

34.2-7

rājamārttaṇḍaḥ- "ārambhānantaraṃ yatra pratyārambho na siddhayati | gargādimunayaḥ sarve tamevāhurgalagraham || " jyotirnibandhe- "aṣṭakāsu ca sarvāsu
yugamanvantarādiṣu | anadhyāyaṃ prakurvīta tathā sopapadāsvapi || " sopapadāstu smṛtyarthasāre-“sitā jyeṣṭhe dvitīyā ca āśvine daśamī sitā || caturthī dvādaśī māghe etāḥ
sopapadāḥ smṛtāḥ '” || evaṃ pradoṣasvarūpamāha gobhilaḥ-“ṣaṣṭhī ca dvādaśī caiva ardharātronanāḍikā | pradoṣamiha kurvīta tṛtīyā tu na yāmikā ''
jyotirnibandhe vyāsaḥ-“yā caitravaiśākhasitā tṛtīyā māghasya saptamyatha phālgunasya
kṛṣṇe tṛtīyopanaye praśastā proktā bharadvājamunīndramukhyaiḥ || ” atrāpi kṛṣṇapratipadvajjñeyam || yattu vṛddhagārgyaḥ-“anadhyāye prakurvīta yastu naimittiko bhavet | saptamī māghaśukle
tu tṛtīyā cākṣayā tathā | budhatrayenduvārāśca śastāni vratabandhane ” iti tatprāyaścittārthopanayanaviṣayam || “svādhyāyaviyujo ghasrāḥ kṛṣṇapratipadādayaḥ | prāyaścittanimitte
tu mekhalābandhane matāḥ” iti tenaivokteriti nirṇayāmṛtakālādarśau | yadyapyathopetapūrvasyetyuktvā aniruktaṃ paridānaṃ kālaścetyāśvalāyanena punarupanayane kālāniyama uktaḥ
tathāpi nimittāntarameva saḥ | tadānīmakaraṇe tu pūrvoktakālo jñeyaḥ | prativedamapanayane
kālāniyama iti tu yuktam
gargaḥ-“grahe ravīndvoravaniprakampe ketūdgamolkāpatanādidoṣe | vrate daśāhāni vadanti
tajjñāstrayodaśāhāni vadanti kecit || ” saṃkaṭe tu caṇḍeśvaraḥ-“ dāhe diśāṃ
caiva dharāprakampe vajraprapāte'tha vidāraṇe ca | ketau tatholkāṃśukaraṇaprapāte tryahaṃ na
kuryādvatamaṅgalāni ||” tatraiva-“ vedavratopanayane svādhyāyādhyayane tathā| na doṣo yajuṣāṃ
sopapadāsvadhyayanepi ca”|| hemādrau jyotiṣe-“ hastatraye puṣyadhaniṣṭhayośca pauṣṇāśvisaumyāditiviṣṇubheṣu | śaste tithau candrabalena yukte kāryoṃ dvijānāṃ vratabandhamokṣau || ”
jyotirnibandhe nāradaḥ-“ śreṣṭhāntyarkatrayāntyejyacandrādityuttarāṇi ca | viṣṇutrayāśvimitrābjayonibhānyupanāyane ||” bṛhaspatiḥ-“ triṣūttareṣu rohiṇyāṃ haste maitre ca vāsave
tvāṣṭre saumyapunarvasvoruttamaṃ hyupanāyanam” || jyotirnibandhe--“pūrvāhastatraye sārpaśrutimūleṣu bahucām | yajuṣāṃ pauṣṇamaitrārkādityapuṣyamṛdudhruvaiḥ || sāmagānāṃ harīśārkavasupuṣyottarāśvibhiḥ | dhaniṣṭhāditimaitrārkeṣvindu pauṣṇeṣkvatharvaṇām ||” rājamārtaṇḍastu brāhmaṇasya
punarvasuṃ niṣedhayati-“ tārācandrānukūleṣu grahābdeṣu śubheṣvapi | punarvasau kṛtau vipraḥ punaḥ
saṃskāramarhati ”
jyotirnibandhe nāradaḥ-“ sarveṣāṃ jīvaśukrajñavārāḥ proktā vrate śubhāḥ | candrārkau madhyamau
jñeyau sāmabāhujayoḥ kujaḥ || śākhādhipativāraśca śākhādhipabalaṃ tathā | śākhādhipatilagnaṃ
ca durlabhaṃ tritayaṃ vrate

Linked texts (5)