Nirnayasindhu 35.6.1

35.6.1

” iti || etacca sarvavarṇasādhāraṇam | sarvatra sāpiṇḍyasadbhāvāditi vijñāneśvarokteḥ || “pañcamātsaptamādūrdhvaṃ
mātutaḥ pitutaḥ kramāt | sapiṇḍatā nivarteta sarvavarṇeṣvayaṃ vidhiḥ" || iti haranāthadhṛtadevalavacanācca || sambandhatatve sumantuḥ-'pitṛṣvasṛsutāṃ mātṛṣvasṛsutāṃ mātulasutāṃ mātṛsagotrāṃ samānārṣeyīṃ vivāhya cāndrāyaṇaṃ caretparityajyaināṃ mātṛvadbibhṛyāt' iti
dik || ṛṣiridamārṣaṃ pravaraḥ | gotraṃ prasiddham | samāne ārṣe gotre yasya tasmājjātā
yā na bhavati tām
gotrapravaranirṇayaḥ
atha saṃkṣepeṇa gotrapravaranirṇayaḥ || tau ca bhinnau niṣedhe nimittam | 'sagotrāya duhitaraṃ na
prayacchet' iti āpastambokteḥ | 'asamānapravarairvivāhaḥ' iti gautamokteśca | tatra gotralakṣaṇamāha pravaramañjaryāṃ baudhāyanaḥ-'viśvāmitro jamadagnirbharadvājo'tha gautamaḥ | atrirvasiṣṭhaḥ
kaśyapa ityete sapta ṛṣayaḥ' | saptānāmṛṣīṇāmagastyāṣṭamānāṃ yadapatyaṃ tadgotram iti
yadyapi kevalabhārgaveṣvārṣṭiṣeṇādiṣu kevalāṅgiraseṣu ca hārītādiṣu ca naitat | bhṛgvaṅgirasorukteṣvanantargateḥ || tathāpyatreṣṭāpattireveti kecit | ata eva smṛtyarthasāre | pravaraikyādevātrāvivāha uktaḥ || yadyapi vasiṣṭhādīnāṃ na gotratvaṃ yuktam | teṣāṃ saptarṣitvena tadapatyatvābhāvāt || tathāpi tatpūrvabhāvivasiṣṭhādyapatyatvena gotratvaṃ yuktam | ata eva pūrveṣāṃ
pareṣāṃ caitadgotram | atra viśeṣo'smatkṛtapravaradarpaṇe jñeyaḥ || pravarāstu pravaraṇāni pravarāḥ
kalpakārā hi vāsiṣṭhoti hotā vasiṣṭhavadityadhvaryurityādinā yeṣāṃ pravaraṇamāmananti te