Nirnayasindhu 4.12.1
Nirṇayasindhu 4.12.1
- Language
- Sanskrit
4.12.1
śrīgaṇeśāya namaḥ || atha sāṃvatsarapratipadmārabhya | “tithikṛtye ca kṛṣṇādiṃ vrate śuklādimeva ca || vivāhādau ca saurādiṃ māsaṃ kṛtya vinirdeśet” iti brāhmaṃ prāyaśonusṛtya
tithinirṇayastatkṛtyaṃ ca nirūpyate | tatra mīnasaṃkrāntau paścāt ṣoḍaśa ghaṭikāḥ puṇyakālaḥ
rātrau tu niśīthātprāk parataśca saṃkrame pūrvottaradinārdhaṃ puṇyam | niśīthe tu dinadvayaṃ puṇyamiti
sāmānyanirṇayādavaseyam
tithinirṇaye caitraśuklapratipannirṇayaḥ
atha tithinirṇayaḥ || tatra caitraśuklapratipadi vatsarāmbhaḥ tatraudayikī grāhyā | “caitre māsi
jagadbrahmā sasarja prathame'hani || śuklapakṣe samagraṃ tu tadā sūryodaye sati” iti hemādrau brāhmokteḥ || dinadvaye tadvyāptāvavyāptau vā pūrvaiva | taduktaṃ jyotirnibandhe-“caitrasitapratipadi yo
vāro'rkodaye sa varṣeśaḥ || udayadvitaye pūrvī nodayayugalepi pūrvaḥ syāt || yasmāccaitrasitāderudayādbhānoḥ pravṛttirabdādeḥ” iti “vatsarādau vasantādau balirājye tathaiva ca || pūrvaviddhaiva
kartavyā pratipatsarvadā budhaiḥ” iti || vṛddhavasiṣṭhokteḥ || “caitramāsasya yā śuklaprathamā pratipadbhavet || tadahni brāhmaṇaḥ kṛtvā sopavāsastu pūjanam || saṃvatsaramavāpnoti saukhyāni bhṛgunandana” iti hemādrau viṣṇudharmokteḥ || yadā tu caitro malamāso bhavati tadā daivakāryasya
tatra niṣiddhatvācchuddhe māsi saṃvatsarārambhaḥ kārya iti kecidāhuḥ || niṣkarṣastu-‘śuklādermalamāsasya so'ntarbhavati cottare’ ityādibacanādagrimavarṣāntaḥpātānmalamāsamārabhyaiva varṣapravṛtteḥ