Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 41.2-3

Nirṇayasindhu 41.2-3

Language
Sanskrit

41.2-3

" annādiṣu
viśeṣaḥ ṣaṭtriṃśanmate- "vivāhotsavayajñeṣutvantarā mṛtasūtake || parairannaṃ pradātavyaṃ bhoktavyaṃ
ca dvijottamaiḥ ||" parairasagotraiḥ || "bhuñjāneṣu tu vipreṣu tvantarā mṛtasūtake | anyagehodakācāntāḥ sarve tu śucayaḥ smṛtāḥ ||" etadāśaucātpūrvamapṛthakkṛtānnaviṣayam || tatra
śeṣamannaṃ tyājyamityarthaḥ| pṛthak kṛteṣu tu bṛhaspatirāha - "vivāhotsavayajñeṣu tvantarā mṛtasūtake | pūrvasaṅkalpitānneṣu na doṣaḥ parikīrtitaḥ ||" iti
dharmārthavivāhaḥ
dharmārthaṃ vivāhakaraṇe phalamuktaṃ mahābhārate - "jñātvā svavittasāmarthyādekaṃ codvāhayedvijam
tenāpyāpnoti tatsthānaṃ śivabhakto naro dhruvam ||" aparārke dakṣaḥ - "mātāpitṛvihīnaṃ tu
saṃskārodvāhanādibhiḥ | yaḥ sthāpayati tasyeha puṇyasaṃkhyā na vidyate ||" madanaratne
bhaviṣye- "vivāhādikriyākāle tatkriyāsiddhikārakam | yaḥ prayacchati dharmajñaḥ so'śvamedhaphalaṃ labhet ||"
kanyāgṛhe bhojananiṣedhaḥ
kanyāgṛhe bhojananiṣedhopi tatraiva-“aprajāyāṃ tu kanyāyāṃ na bhuñjīta kadācana | dauhitrasya mukhaṃ dṛṣṭvā kimarthamanuśocati ||” aparārke ādityapurāṇe-“viṣṇuṃ jāmātaraṃ manye
tasya kopaṃ na kārayet | aprajāyāṃ tu kanyāyāṃ nāśnīyāttasya vai gṛhe || brahmadeyāṃ na vai
kanyāṃ dattvāśrīyātkadācana | atha bhuñjīta mohāccetpūyāśe narake vaset ||” tatraiva
kaśyapaḥ-“ahataṃ yantranirmuktaṃ vāsaḥ proktaṃ svayaṃbhuvā | śastaṃ tanmāṃgalikyeṣu tāvatkālaṃ
na sarvadā ||” yantranirmuktaṃ nūtanam || vivāhamadhye striyā saha bhojanepi na doṣa ityāha
hemādrau prāyaścittakāṇḍe gālavaḥ-“vivāhakāle yātrāyāṃ pathi cauraiḥsamākule | asahāyo
bhavedviprastadā kāryaṃ dvijanmabhiḥ || ekayānasamārohemekapātre ca bhojanam | vivāhe pathi
yātrāyāṃ kṛtvā vipro na doṣabhāk || anyathā doṣamāpnoti paścāccāndrāyaṇaṃ caret||3||”
mitākṣarāyāmapyevam || ratnamālāyāṃ-“mūlamaitramṛgarohiṇīkaraiḥ pauṣṇamārutamaghottarānvitaiḥ | bhaumasauraravidāravarjite pāṇipīḍanavidhirvidhīyate ||” atrāniṣṭanakṣatrādau dānamuktaṃ jyotiṣe-“vipattāre guḍaṃ dadyānnidhane tilakāñcanam | pratyare lavaṇaṃ dadyācchāgaṃ
dadyāttrijanmasu || candre ca śaṃkhaṃ lavaṇaṃ ca tāre tithau viruddhe tvatha tandulāṃśca | dhānyaṃ
ca dadyātkaraṇe ca vāre yoge viruddhe kanakaṃ pradeyam

Linked texts (4)