Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 41.3-2

Nirṇayasindhu 41.3-2

Language
Sanskrit

41.3-2

” tatra mantraḥ-“mukhyaṃ tvamasi yantrāṇāṃ
brahmaṇā nirmitaṃ purā | bhava bhāvāya daṃpatyoḥ kālasādhanakāraṇam ||” iti
madhuparkaḥ
varasya madhuparkamāha yājñavalkyaḥ-“pratisaṃvatsaraṃ tvarthyāḥ snātakācāryapārthivāḥ | priyo
vivāhyaśca tathā yajñaṃ pratyṛtvijaḥ punaḥ ||” atra viśeṣo gṛhyapariśiṣṭe-“varasya yā bhavecchākhā tacchākhāgṛhyacoditaḥ | madhuparkaḥ pradātavyo hyanyaśākhepi dātari ||” atra
varadātṛśabdau ṛtvigādyupalakṣaṇam | tadāhuḥ-‘arghyaśākhayā madhuparkaḥ’ iti
‘arghyasya yacchākhīyaṃ karma tacchākhayā madhuparkaḥ’ iti yājñikāḥ | jayantastu ‘varaṇavatsarvatra yajamānaśākhayaiva madhuparkaḥ’ ityāha | tanna nādriyante vṛddhāḥ | atra ‘pañcāśatā
bhavedbrahmā tadardhena tu viṣṭaraḥ’ ityādigṛhyapariśiṣṭāderviṣṭarādilakṣaṇaṃ madhuparkādividhiśca
svagṛhyādjñeyaḥ
kanyādāne prapitāmahapūrvakabhityuktaṃ smṛtyarthasāre-“nāndīmukhe vivāhe ca prapitāmahapūrvakam | nāma saṃkīrtayedvidvānanyatra pitṛpūrvakam ||” nāndīmukhe iti bahvṛcavyatiriktaviṣayam || gṛhyapariśiṣṭe pitrādyānulomyāmnānāt || vyāsaḥ-“bhuktvā samudvahetkanyāṃ sāvitrīgrahaṇaṃ tathā || upoṣitaḥ sutāṃ dadyādarcitāya dvijāya tu ||” bhuktveti madhuparke vaidhabhojanaparam || gṛhyapariśiṣṭe- “kanyāṃ varayamāṇānāmeṣa dharmo vidhīyate | pratyaṅmukhā
varayanti pratigṛhṇanti prāṅmukhāḥ ||” madanaratne ṛṣyaśṛṅgaḥ-“varagotraṃ samuccārya prapitāmahapūrvakam | nāma saṃkīrttayedvidvānkanyāyāścaivameva hi || tiṣṭhetpūrvamukho dātā varaḥ
pratyaṅmukho bhavet | madhuparkārcitāyaināṃ tasmai dadyātsadakṣiṇām || udapātraṃ tato gṛhya
mantreṇānena dāpayet | gaurīṃ kanyāmimāṃ vipra yathāśaktivibhūṣitām || gotrāya śarmaṇe
tubhyaṃ dattāṃ vipra samāśraya | bhūmiṃ gāṃ caiva dāsīṃ ca vāsāṃsi ca svaśaktitaḥ || mahiṣīṃ
vājinaścaiva dadyātsvarṇamaṇīnapi | tataḥ svagṛhyavidhinā homādyaṃ karma kārayet || yathācāraṃ vidheyāni māṅgalyakutukāni ca || 6||” etatkanyādānaṃ triḥ kāryamiti
śaunakaḥ
gṛhapraveśanīyahome viśeṣamāhāśvalāyanaḥ-“ardharātre vyatīte tu pareṣuḥ prātareva hi | gṛhapraveśanīyaḥ syāditi yajñavido viduḥ” iti || aupāsanahome viśeṣamāha śaunakaḥ“yadi rātrau vivāhāgnirutpannaḥ syāttathā sati | upakramyottarasyāhnaḥ sāyaṃ paricaredamūm ||” yadi rātrau navanāḍīmadhye'gnyutpattistadā tadaiva homārambhaḥ | taduttaraṃ cetparadine sāyamārambha iti sudarśanabhāṣye uktam
atha devakotthāpanam
“same ca divase kuryāddevakotthāpanaṃ budhaḥ | ṣaṣṭhaṃ ca viṣamaṃ neṣṭaṃ muktvā pañcamasaptamau ||”
nirṇayadīpe gārgyaḥ-“nāndīśrāddhe kṛte paścādyāvanmātṛvisarjanam | darśaśrāddhaṃ kṣaya śrāddhaṃ
snānaṃ śītodakena ca || apasavyaṃ svadhākāraṃ nityaśrāddhaṃ tathaiva ca | brahmayajñaṃ cādhyayanaṃ
nadīsīmatilaṅghanam || upavāsaṃ vrataṃ caiva śrāddhabhojanameva ca | naiva kuryuḥ sapiṇḍāśca
maṇḍapodvāsanāvadhi

Linked texts (2)