Nirnayasindhu 68.2.p1

68.2.p1

'
devayājñikanibandhopi-“ bhartuḥ śrāddhaṃ pañcame'hi kuryādbhāryā rajasvalā | putraḥ pitroḥ prakurvīta
mṛtāhani śuciryataḥ || ” kālādarśopi—“ rajasvalāṅgeno'nagnirvideśasthotha vābdike
darśādāviva nāmena tvannena śrāddhamācaret || ” anyatrāpi - “ videśako vā vigatāgniko
vā rajasvalāyāmapi dharmapatnayām | śrāddhaṃ mṛtāhe vidadhīta pākairnāmena hemnā na tu pañcame'hni || ” evaṃ māsikepi || yattu marīciḥ-“ ābdike samanuprāpte yasya bhāryā rajasvalā | pañcame'hani tacchrāddhaṃ na tat kuryānmṛte'hani || ”
mādhavīye-“ śrāddhaṃ tadā na kartavyaṃ kartavyaṃ pañcame'hani' ityuttarārddhaṃ tadaputrakartṛkaśrāddhaviṣayam || aputrā tu yadā bhāryā saṃprāpte bharturābdike | rajasvalā bhavetsā tu kuryāttatpañcame'hni '' iti ślokagautamokteḥ || ' daive karmaṇi pitrye vā pañcame'hani śuddhyati' iti
prabhāsakhaṇḍācca || nanvaśucitvādeva tatra pañcame'hanyarthāt śrāddhaṃ prāptamiti vacanaṃ vyartham
maivam || “ garbhiṇīsūtikādiśca kumārī vāpyarogiṇī | yadā śuddhā tadānyena kārayet
prayatā svayam ” iti hemādrau bhaviṣyokteḥ
anupanītastrīśūdrāśca śrāddhamṛtvijā vā kārayeyuḥ || ' svayaṃ vā'mantrakaṃ kuryuḥ ' iti
smṛtyarthasārāccānyadvārā karaṇanivṛttyarthatvāttasya tvaduktadiśā āśaucānantaraṃ śrāddhakartavyatā''vedakavākyavaiyarthyācca || ataḥ prāguktamarīcyukteḥ patnī pañcame'hanīti yuktam
yattu-‘saptāhāt pitṛdevānāṃ bhavedyogyā vratārcane ' iti, tadrajonivṛttiparamiti hemādribhinnasarvānabandhisiddhāntaḥ || hemādristu śrāddhādau striyā sahaivādhikārāttasyāṃ rajoduṣṭāyāṃ
tannivṛtterekabhāryeṇa pañcame'hani kāryaṃ prāguktamarīcyukteḥ, bhāryāntarasattve tu puṣpavatsvapītivacanāttaddine evetyāha
dīpikāpi-' bhāryatau sati pañcame ca divase syādvārṣikaṃ māsikaṃ pakvānnairbahubhāryakastvadhikṛte patnyantare tiṣṭhati | kuryāttadvitayaṃ svamukhyadivase' iti taccintyam || sahādhikāraḥ-sahatvaśrutyā vā ekaphalabhāktvena vā pākakartṛtvena vā || nādyaḥ | tadabhāvāt
' pāṇigrahaṇāddhi sahatvaṃ karmasu ' ityasyāgnisādhyakarmāviṣayatvāt || ābdikasya ca niragnerapi pākenaivokteḥ || smārtāgnisādhyatvāniyamāt 'tāmaparudhya' iti pūrvoktavacanāsattvācca
kathaṃ ca bhāryāntarasatve'dhikāraḥ | jyeṣṭhayā na vinetarā, iti niyamāt || jyeṣṭhāparatve ca
tenaiva siddhervacanavaiyarthyāt || na dvitīyaḥ || avibhaktabhrātṛṣvekasyā'śucitve'nyasyādhikārāpatteḥ || na tṛtīyaḥ || pravāsanirdeśasūtikā rogiṇyādiṣvapyakaraṇāpatteḥ || 'ārabheta navaiḥ pātrairannāmbhaṃ ca vāndhavaiḥ' iti devaloktāvātmanepadātsvasya bāndhavānāṃ ca
pākakartṛtvoktyā virodhācca || 'tatastāni papācāśu sītā janakanandinī' iti pādmādiliṅgāt prāśastyaṃ bhāryāpākasyocyate || na tat kasyāpyaniṣṭam
tenaitadvacanaṃ yuktyādyabhāvāt pūrvoktavacovirodhācca yatkiṃcideva || yadapi - "śrāddhīyāhani
saṃprāpte yasya bhāryā rajasvalā | śrāddhaṃ tatra na kartavyaṃ kartavyaṃ pañcame'hani" iti ślokagautamapāṭho'nyathā darśitaḥ || mādhavīye ca tadvaśāt pakṣāntaramuktam || tenāpi nābhipretārthasiddhiḥ || yasya pretasyetyarthāt || tenātra hemādrirbhrāmeti bahu vaktavyepi nocyate