Nirnayasindhu 73.p1.31
Nirṇayasindhu 73.p1.31
- Language
- Sanskrit
73.p1.31
smṛtam" iti tadādhāne sahānānadhikṛrtāviṣayamiti vijñāneśvaraḥ || madanaratne brāhmepi"āhitāgnyośca daṃpatyoryastvadau mriyate bhuvi | tasya dehaḥ sapiṇḍaiśca dagdhavyastribhiragnibhiḥ || paścānmṛtasya dehastu dagdhavyo laukikāgninā | anāhitāgnidehastu dāhyo gṛhyāgninā dvijaiḥ ||”
trikāṇḍamaṇḍanastu vikalpamāha- "jyeṣṭhāyāṃ vidyamānāyāṃ dvitīyāyai svayoṣite | kāmyaṃ
nityāgnihotraṃ vā na kathaṃcitprayacchati || strīmātramaviśeṣeṇa dagdhvānyairvaidikādibhiḥ
vivāhyādadhate yadvvādhānamevāsti cedvadhūḥ ||" iti || atredaṃ tattvam | sāgneḥ patnīmṛtyau
dvau pakṣau || punarvivāhecchāyāṃ pūrvāgnibhirdahedityekaḥ pakṣaḥ | "bhāryāyai pūrvamāriṇyai
dattvāgnīnantyakarmaṇi | punardārakriyāṃ kuryātpunarādhānameva ca ||” iti mannūkteḥ
'dāhayitvāgnihotreṇa striyaṃ vṛttavatīṃ patiḥ |' iti yājñavalkyokteśca || punarvivāhaśaktau
nirmanthena tāṃ dagdhvā pūrvāgniścevāgnihotreṣṭyādikāryamityarthaḥ || "āhāryeṇāhitāgni
patnīṃ ca” ityāśvalāyanokteḥ || bharadvājopi-'nirmanthena patnīm' iti || pūrvāgnyekadeśena dahediti yajñapārśvadevayājñikādayaḥ || yāni ca-‘tasmādapatnīko'pyagnihotramāharet’
iti śrutiḥ
viṣṇuḥ chandogapariśiṣṭaṃ ca-“mṛtāyāmapi bhāryāyāṃ laukikāgniṃ nahi tyajet | upādhināpi tatkarma yāvajjīvaṃ samācaret ||” upādhirhemakuśapatnyādiḥ || “anye kuśamayīṃ
patnīṃ kṛtvā tu gṛhamedhinaḥ | agnihotramupāsante yāvajjīvamanuvratāḥ ||” ityaparārke smṛtyantarāt || kātyāyanopi-“rāmopi kṛtvā sauvarṇīṃ sītāṃ patnīṃ yaśasvinīm | īje
Linked texts (4)
- Gṛhastharatnākara — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- Āpastambasūtradhvanitārthakārikā — Bhāskara, Sanskrit
- Āpastambasūtradhvanitārthakārikā — Trikāṇḍa-Maṇḍana, Sanskrit
- Trikāṇḍamaṇḍana — Bhāskaramiśrasomayājin, Sanskrit