Nirnayasindhu 73.p17.10
Nirṇayasindhu 73.p17.10
- Language
- Sanskrit
73.p17.10
pṛthvicandrodayepi vikalpa uktaḥ || idaṃ tu tattvam || yadā hemādryādimate dvayorekaḥ piṇḍastadā vargeṇa saha || yadā mādhavapṛthvīcandrādimate pṛthak piṇḍastadaikena patyaikavacanāccakanāpi || ato mātṛpiṇḍamasapiṇḍīkṛtainaiva patipiṇḍena saṃyojyaikīkṛtaṃ piṇḍadvayaṃ tatpitrādibhiḥ saṃyojayet || antyapakṣa eva yuktaḥ
smṛtyarthasāre tu-'anvārohaṇenaikadinamaraṇe striyāḥ pṛthak sapiṇḍanaṃ nāsti || bhartuḥ kṛte
striyā api kṛtaṃ bhavati' ityuktam || tanmatāntaramastu || idaṃ brāhmādivivāheṣu jñeyam
āsurādiṣu tu śātātapaḥ-“tanmātrā tatpitāmahyā tacchvaśrvā vā sapiṇḍanam | āsurādivivāheṣu vinnānāṃ yoṣitāṃ bhavet ||" mātāmahyā mātuḥ pitāmahyā tatprapitāmahyā
cetyarthaḥ
sumantuḥ-“pitā pitāmahe yojyaḥ pūrṇe saṃvatsare sutaiḥ | mātā mātāmahe tadvadityāha bhagavāñchivaḥ ||" idamāsurādiparaṃ putrikāputraparaṃ coktaṃ prāk || hemādristu brāhmādiṣvapi
sarvatra deśabhedādvikalpamāha || ato gurjareṣu kokilamatānusāriṇāṃ mātṛmātāmahapramātāmahā
iti śrāddhaprayogasapiṇḍane ca dṛśyate || hemādrāvāpastambopi-“kokilasya yathā putrā
anyasaṃcayajīvinaḥ | puṣṭāste svakulaṃ yānti evaṃ nārī mṛtā satī ||”
yadapi vijñāneśvaro mātāmahena mātuḥ sāpiṇḍyena pitṛśrāddhavanmātṛśrāddhaṃ nityamityāha
yacca vṛddhiśrāddhe chandogapariśiṣṭe-'ṣaḍbhyaḥ pitṛbhyastadanu śrāddhadānamupakrameta' iti, tadetadviṣayameva || mātuḥ pṛthakśrāddhābhāvāt || ata eva hemādrau bhaviṣye-mātuḥ sapiṇḍanaṃ prakramya
“uditenudite caiva homabhedo yathā bhavet | tathā kulakramāyātamācāraṃ ca cared budhaḥ ||”
Linked texts (1)
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit