Pramāṇa · Search · About · API

Smritisaroddhara 1.p111

Smṛtisāroddhāra 1.p111

Language
Sanskrit

1.p111

kāmyavidhirguṇavidhirnatu prayogabhedaḥ | nanu kartum̐raikyācca niṣkāmyarūpau dvau prayogau kathaṃ ghaṭete | itthaṃ—vividiṣādhikaraṇanyāyātsakṛdevānutiṣṭhataḥ prayogadvayasiddhiḥ | ayamarthaḥ | 'tameva vedānuvacanena brāhmaṇā vividiṣanti yajñena dānena tapasānāśakena' iti śrutyā yajñādīnāṃ brahmavidyārthatvaṃ vihitam | yāvajjīvamityādinā āśramadharmatvaṃ ca | tatra prayojanabhedena prayogabheda itipūrvapakṣe siddhānto na yogabhedaḥ, nimantritabrāhmaṇabhojanaprayogavat | yathā nimantritabrāhmaṇena dvinaṃ bhujyate kintvekenaiva bhojanenānyakarttṛkaśrāddhaniṣpattiḥ svatṛptiśca sādhyate | tadvadbrahmavidyārthatvamāśramadharmatvaṃ cāgnihotrādīnām | naca nityānityasaṃyogavirodhaḥ, ubhayabodhakavākyena tadabhāvāt | tasmātsakṛdeva prayogaiti | tadvatsakṛdupavāsenaikādaśyāṃ nityakāmyaprayogostu yatra na kālabhedoṅgabhedoveti sarvaṃ svastham | vividiṣādhikaraṇasaṃgrāhakau | 'vidyārthamāśramārthaṃ ca dviḥprayogo'thavā sakṛt | prayojanavibhedena prayogopi vibhidyatām | śrāddhārthabhuktyā tṛptiḥ syādvidyārthenāśramastathā | anityānityasaṃyogayuktibhyāṃ khādiro mata' iti | nanu sakṛdanuṣṭhānenānekārthasiddhirdvedhā tantreṇa prasaṅgena vā, tantraṃ yathā—darśapūrṇamāsayoḥ ṣaṇṇāṃ pradhānayāgānāṃ trayāṇāṃ madhye sakṛtsakṛdanuṣṭhitena prayājādyaṅgayāgenopakāraḥ sādhyata iti | prasaṅgoyathā—paśvarthamanuṣṭhitena prayājādinā paśusatramadhyapātinā paśupuroḍāśasyāpyupakāraḥ sidhyatīti, prakṛte tantraprasaṅgayoḥ katarasyopādānamiti cetprasaṅgasyeti brūmaḥ | kāmyaprayogeṇaiva nityaprayogasyāpi siddhatvāt | tathā ca smṛtiḥ | kāmyepi nityasiddhiḥ syātprasaṅgenobhayātmake || athādhikāriṇaḥ | kātyāyanaḥ-aṣṭavarṣādhiko martyo hyapūrṇā-

Linked texts (2)