Viramitrodaya 135
Vīramitrodaya 135
- Language
- Sanskrit
135
}
iti devīpurāṇavākyāt vṛtta ityāhuḥ /
vastutastu vṛttaṃ vartanaṃ bhāve ktaḥ vartamānakāle iti anantabhaṭṭavyākhyaiva yuktā /
vaśiṣṭavacanaikavākyatālābhāt /
viṣṇau = viṣṇupadyām /
idaṃ ca viṣṇupadīṣu prāk puṇyatvavacanaṃ praśastataratvadyotanārtham /
puṇyakālo viṣṇupadyāḥ prāk paścādapi ṣoḍaśa /
iti skandapurāṇavacanena pūrvāparaṣoḍaśaghaṭikārūpapuṇyakālasyāṣyuktatvāt /
ataśca viṣṇupadyāṃ parāḥ ṣoḍaśa ghaṭikā itarasaṅkrāntyepakṣayā puṇyatarāḥ pūrvāḥ ṣoḍaśa puṇyatamā iti vyavasthā /
hemādrimadanatnādisammatāpyayamarthaḥ /
anye tu viṣṇupadīpūrvakālapuṇyatvaprātapādavākyasya nirmulatvāt skāndavacanādubhayata eva ṣāḍaśa ghāṭakāḥ puṇyakāla ityāhnuḥ /
ṣaḍaśītimukhe 'tīte puṇyatamatvam /
tatrāpi--
ṣaḍaśītyāṃ vyatītāyāmaṣṭiruktāstu nāḍikāḥ /
puṇyākhyā viṣṇupadyāśca prākpaścādapi ṣoḍaśa //
iti vacane cabdena itarasaṅkrāntyapekṣayā ubhayataḥ puṇyataratvasya sūcitatvāt /
tathā--
vṛddhavaśiṣṭho 'pi:
atītānāgate puṇye dve udagdakṣiṇāyane /
triṃśat karkaṭake nāḍyo makare viṃśatiḥ parā //
brahmavaivartte tu makare tu daśādhikā iti caturthapādaḥ /
bṛhaspatirapi--
ayane viṃśatiḥ pūrvā makare viṃśatiḥ parā /
ayane = dakṣiṇāyane /
atra sarvatra viruddhānāṃ vacanānāṃ puṇyādhikyaparatvena vyavasthā draṣṭavyā /
ataśca viṃśatyapekṣayā sāmānyavacanasiddhaṣoḍaśaghaṭikārūpakālasyāpi puṇyataratvaṃ siddhaṃ bhavati /
sannikṛṣṭatvāt /
viṣuvaviṣaye punaḥ--
sa eva--
vartamāne tulāmeṣe nāḍyastūbhayato daśa /
ṣaḍaśītiviṣaye vṛddhavaśiṣṭhaḥ--
ṣaḍaśītyāṃ vyātītāyāmaṣṭiruktāstu nāḍikāḥ /
aṣṭiḥ ṣoḍaśa /
aṣṭicchandasaḥ ṣoḍaśākṣaratvāt /
madanaratnādisammataścāyaṃ pāṭhaḥ /
hemādrimādhavādau tu ṣaṣṭiriti pāṭhaḥ /
taṃ ca hemādriḥ pratyekaṃ pañcadaśeti militvā ṣaṣṭiriti vyākhyātavān /
viṣṇupadyāṃ tu saṅkhayāviśeṣasya aśravaṇāt sāmānyavacanoktā eva ṣoḍaśaghaṭikāḥ pūrvaṃ puṇyāḥ /
{